Mục lục
Theo từ điển “rủi ro được định nghĩ là những điều không lành mạnh, không tốt bất ngờ xảy ra”. Vậy có thể hiểu rủi ro trong tài chính doanh nghiệp là “những điều không lành mạnh, không tốt, xảy ra một cách bất ngờ với các vấn đề về tài chính”.
Nhiều nghiên cứu về quản trị tài chính chỉ ra rằng, các rủi ro trong tài chính doanh nghiệp luôn gắn liền với lạm phát của nền kinh tế và gồm:
Một là, rủi ro tài chính doanh nghiệp về cân đối dòng tiền
Trong doanh nghiệp, các luồng tiền vào (dòng thu) và các luồng tiền ra (dòng chi) diễn ra một cách thường xuyên và liên tục. Trên thực tế, tại một số thời điểm nhất định có thể xảy ra hiện tượng số thu nhỏ hơn số chi cần đến hạn. Khi đó, mất cân đối dòng tiền sẽ xảy ra và nó tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với hoạt động kinh doanh.
Do mất cân đối tiền, việc mua nguyên vật liệu đầu vào phục vụ cho sản xuất kinh doanh có thể bị dừng lại, ảnh hưởng trực tiếp tới việc kinh doanh, các khoản vay hay tiền lương không được trả đúng hạn, ảnh hưởng xấu tới uy tín công ty.
Sự mất cân đối dòng tiền chia thành 2 loại: mất cân đối tạm thời và mất cân đối dài hạn.
Mất cân đối tạm thời có thể xảy ra ở bất cứ doanh nghiệp nào, nguyên nhân là do các khoản nợ phải thu không đúng kế hoạch, việc góp vốn của nhà đầu tư không được thực hiện đúng cam kết. Mất cân đối dòng tiền tạm thời có thể khắc phục được bằng nhiều cách và hậu quả không lớn.
Mất cân đối dài hạn xảy ra bởi những nguyên nhân quan trọng như: phần định phí trên tổng chi phí của doanh nghiệp quá lớn, vốn lưu động quá ít, nợ khó đòi tăng, doanh thu chưa đủ để bù đắp các khoản chi phí thường xuyên.. Khi lạm phát xảy ra, do tác động dây chuyền giữa các doanh nghiệp, các khoản nợ phải thu đặc biệt là nợ phải thu khó đòi tăng lên, việc mất cân đối sẽ trở thành vấn đề dài hạn.
Mất cân đối dài hạn lúc này có thể khiến doanh nghiệp bị phá sản.
Xem thêm: 7 cách cải thiện dòng tiền giúp doanh nghiệp bứt phá thành công.
Hai là, rủi ro về lãi suất tiền vay
Để phục vụ kinh doanh, hay đầu tư thì hầu như tất cả các doanh nghiệp đều phải sử dụng nguồn vốn vay. Vì vậy, lãi suất tiền vay hay chi phí sử dụng vốn trở thành bộ phận quan trọng trong chi phí sản xuất kinh doanh và đầu tư của doanh nghiệp. Khi lập kế hoạch kinh doanh hay đầu tư, lãi suất tiền vay đã được dự tính.
Song, có rất nhiều yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của doanh nghiệp ảnh hưởng đến lãi vay. Thông thường, khi lạm phát xảy ra sẽ khiến lãi suất tiền vay tăng đột biến khiến những tính toán, dự kiến trong kế hoạch kinh doanh hay đầu tư bị đảo lộn. Khi đó nó trở thành rủi ro tài chính doanh nghiệp vô cùng nghiêm trọng.
Lượng tiền vay càng lớn, thì tác động tiêu cực của rủi ro này tới doanh nghiệp càng nghiêm trọng và có thể dẫn đến tình trạng phá sản nếu nó tồn tại trong một thời kỳ dài.
Ba là, rủi ro về sức mua của thị trường
Sức mua của thị trường là nhân tố quyết định tới khả năng tiêu thụ hàng hóa của doanh nghiệp. Do đó, nó cũng quyết tới dòng tiền vào của doanh nghiệp đó. Tuy nhiên, sức mua của thị trường lại phụ thuộc vào khả năng thanh toán.
Khi lạm phát tới, giá cả hàng hóa tăng cao, thu nhập của người lao động không tăng hoặc tăng chậm hơn so với chỉ số lạm phát dẫn tới sức mua giảm. Quan trọng hơn, lúc này cơ cấu tiêu dùng cũng thay đổi. Phần lớn khả năng thanh toán sẽ tập trung cho những nhu cầu thiết yếu, kéo theo không ít mặt hàng bị giảm lượng tiêu thụ. Khi đó, rủi ro về sức mua của thị trường xảy ra. Nó thể hiện qua lượng hàng tiêu thụ giảm, giá bán không bù đắp được chi phí sản xuất kinh doanh.
Bốn là, rủi ro về tỷ giá hối đoái
Là những rủi ro xảy ra khi các giao dịch kinh tế của doanh nghiệp được thực hiện bằng ngoại tệ và tỷ giá hối đoái biến động theo chiều hướng làm đồng nội tệ bị mất giá. Với doanh nghiệp có sử dụng nhiều ngoại tệ, khi tỷ giá hối đoái tăng, số lỗ về tỷ giá sẽ làm giảm đáng kể, thậm chí là xóa bỏ toàn bộ lợi nhuận thu được trong kinh doanh.
Đây là một trong những rủi ro trong tài chính doanh nghiệp bất khả kháng trong nền kinh tế nhập siêu với tỷ lệ lớn.
Năm là, rủi ro về khả năng tái đầu tư
Để doanh nghiệp phát triển bền vững thì quá trình sản xuất, kinh doanh phải được diễn ra liên tục, vòng sau phải cao hơn vòng trước. Đó được gọi là quá trình tái đầu tư. Nguồn vốn để tái đầu tư có thể là quỹ khấu hao, lợi nhuận thu được từ quá trình sản xuất kinh doanh trước đí.
Khi lạm phát xảy ra, phần nguồn vốn để tái đầu tư bị giảm đi, thậm chí sẽ là số âm. Dẫn tới khả năng tái đầu tư bị triệt tiêu, doanh nghiệp khó thể hoạt động liên tục, quy mô kinh doanh bị thu hẹp. Bên cạnh đó, với những doanh nghiệp đang thực hiện các dự án đầu tư, lạm phát có thể làm dự án phải dừng lại, tệ hơn là “nằm chờ vĩnh viễn” do tổng mức đầu tư tăng đột biến, lãi vay tăng cao, việc vay vốn bị chặn lại..
