Mục lục
Theo John Maxwell, người lãnh đạo muốn làm tốt cần đảm bảo được 3 yếu tố: tạo tầm nhìn, khả năng gây ảnh hưởng và truyền cảm hứng. Trong doanh nghiệp, dù vai trò, chức vụ khác nhau nhưng vẫn có cách để đo hiệu quả và tầm ảnh hưởng của người lãnh đạo. 5 cấp độ lãnh đạo của John Maxwell đưa ra được coi là thước đo để đánh giá mức độ thành công của một người lãnh đạo.
Cấp độ 1: Không có ý định lãnh đạo
Nhiều người thường rơi vào kiểu lãnh đạo này vì vô vàn lý do khác nhau, trong đó có cả lý do rằng họ không thực sự muốn trở thành nhà lãnh đạo. Có thể họ đã làm việc rất tốt nên được thăng chức giám sát những người làm cùng. Song, sau khi thăng chức, họ lại không được tập huấn về mặt kỹ năng dẫn dắt đội ngũ, vô hình chung họ sẽ thiếu đi kỹ năng lãnh đạo.
Họ cũng có thể đang gặp vấn đề về sức khỏe, khó khăn trong gia đình… nên không thể đi làm với trạng thái tốt nhất.
Tại cấp độ này, người vừa đảm nhiệm vị trí lãnh đạo có thể ngộ nhận rằng lãnh đạo là vai trò cứng nhắc, thiếu sự cảm thông, tình người trong vị trí ấy.
Đây là một trong 5 cấp độ lãnh đạo thấp nhất trong năng lực lãnh đạo. “Nhà lãnh đạo thờ ơ” thường không nhận thức được sự ảnh hưởng của họ lên người khác, do đó họ thường gặp thất bại trong việc truyền cảm hứng và sự tự tin cho đội ngũ.
Các nhân viên khi phải báo cáo trực tiếp với nhóm lãnh đạo này thường có cảm giác mình giống như một hành khách trên chuyến xe buýt mà người tài xế trên đó không biết lái đi đâu. Và người tài xế này cũng không hề nói cho hành khách về những điều đang diễn ra.
Biểu hiện của các nhà lãnh đạo cấp độ 1:
- Cho rằng “nhân viên” và “con người” là hai khái niệm hoàn toàn tách biệt nhau
- Tranh công trong những việc mà mình không làm
- Quá quan tâm đến lợi ích bản thân khi đảm nhiệm công việc chung
- Không chấp nhận thay đổi sau khi có những phản hồi tiêu cực về công việc từ đồng nghiệp
- Thể hiện thái độ bực tức của bản thân bằng cách lên giọng hoặc chỉ trích người khác
Cách cải thiện
Thay đổi cần làm của cấp độ đầu tiên trong các cấp độ lãnh đạo này là tham gia ngay các chương trình tập huấn nâng cao năng lực lãnh đạo. Bên cạnh đó, họ cần học cách ứng xử với phong thái chững chạc hơn, nỗ lực để hợp tác với nhân viên hiệu quả. Từ đó, đội nhóm của họ sẽ giải tỏa được cảm giác sợ hãi hoặc nghi ngại, dần có niềm tin hơn vào năng lực của người lãnh đạo.
Khi bầu không khí tiêu cực dần được phá vỡ, mọi người sẽ tập trung vào công việc, thay vì ngán ngẩm mong sớm hết giờ làm như trước kia. Sự thay đổi trong bầu không khí làm việc cũng góp phần giảm thiểu nhu cầu chuyển việc trong công ty.
Cấp độ 2: Liên tục thay đổi
Nhóm lãnh đạo ở cấp độ này là những người thường xuyên thay đổi, lúc nóng lúc lạnh, khi là sếp tốt khi lại trở nên hà khắc. Không giống như nhóm “Lãnh đạo thờ ơ”, thì lãnh đạo cấp độ 2 thường tích cực hỗ trợ các đồng đội hoặc làm hết trách nhiệm của mình để đáp ứng mục tiêu chung.
Tuy nhiên, tương tự như “Lãnh đạo thờ ơ”, lãnh đạo “liên tục thay đổi” thường không hợp tác hiệu quả với các thành viên khác, dẫn đến sự đứt gãy trong truyền thông nội bộ. Vì họ thường xuyên thay đổi, nên dù vô tình hay cố ý, những vị lãnh đạo kiểu này thường không được mọi người tin tưởng vào những kế hoạch mà họ muốn thực hiện.
Biểu hiện của nhà lãnh đạo cấp độ 2
- Thường cảm thấy bản thân suy nghĩ quá nhiều
- Không thể tập trung vào công việc vì những vấn đề trong cuộc sống riêng
- Gặp xích mích liên quan đến vài thành viên trong đội ngũ lãnh đạo
- Có những lời phàn nàn từ nhân viên ở phòng ban đến các bộ phận khác, với quản lý cấp trên, hoặc thậm chí có nhân viên nghỉ việc
- Nhận được cảnh báo về việc không đạt được mục tiêu hoặc cần cải thiện năng lực lãnh đạo.
Cách cải thiện
Đối với nhóm lãnh đạo này, để tiến thêm một bước nữa trong năng lực lãnh đạo, họ cần hạn chế hành động theo cảm hứng, thường xuyên có sự tương tác, trao đổi với các thành viên trong và ngoài đội ngũ quản lý, tạo cảm giác tham gia cho các thành viên trong nhóm và định kỳ cho thấy bản thân lãnh đạo đang ghi nhận đóng góp của thành viên như thế nào.
Nếu một người lãnh đạo có thể thay đổi theo hướng này thì các thành viên làm việc cùng họ sẽ cải thiện sự gắn kết với công ty và năng suất làm việc của được nâng cao hơn.
Cấp độ 3: Lãnh đạo kiểm soát
Lãnh đạo thuộc nhóm kiểm soát thường rất xem trọng chuyện kiểm soát công việc, đặc biệt là những đầu việc liên quan tới mục tiêu họ đặt ra.
Họ thường chỉ tập trung vào danh sách các công việc cần làm hoặc các chỉ số đo lường hiệu quả của công việc. Tuy rằng họ luôn dẫn dắt đội ngũ đi đúng hướng, nhưng lãnh đạo kiểm soát lại không có tầm nhìn lẫn phong thái của những lãnh đạo cấp cao.
Lãnh đạo thuộc nhóm này thường là những người làm việc theo thói quen, họ thường ưu tiên những nguyên tắc làm việc cũ hơn là những lợi ích từ việc áp dụng công nghệ vào cải tiến công việc. Họ có thể là “tấm gương” phản ánh cách cấp trên đã quản lý họ như thế nào. Nhóm lãnh đạo này phù hợp để làm voeekc trong môi trường không trao quá nhiều quyền lực cho quản lý cấp trung.
Biểu hiện của nhà lãnh đạo cấp độ 3
Trong môi trường làm việc do lãnh đạo cấp độ này dẫn dắt, nhân viên có thể tự tin hoàn thành những việc được giao. Tinh thần này sẽ hữu ích trong những công việc vận hành cụ thể, với những đầu việc đã biết trước. Ngược lại, nhân viên dưới quyền của nhóm lãnh đạo này hầu như không có tiếng nói, cũng như không đủ linh hoạt để ứng phó với những biến động bất ngờ.
- Xem trọng việc hoàn thành công việc hơn là trò chuyện, kết nối với mọi người.
- Giao việc nhiều hơn là lắng nghe những khó khăn hay vướng mắc nhân viên đang gặp phải
- Không biết nhiều về những điều đang diễn ra trong cuộc sống cá nhân của các đồng nghiệp
- Cảm giác bản thân như một mắt xích quan trọng trong cỗ máy vận hành đồng bộ
- Được đồng nghiệp đánh giá cao về việc tuân thủ kỷ luật nhiều hơn là các kỹ năng mềm
- Được nhân viên mô tả là người làm việc hiệu quả nhưng lạnh lùng
Cách cải thiện
Đối với nhóm lãnh đạo này, họ cần thay đổi cách vận hành công việc như một cỗ máy tự động và bắt đầu xây dựng những kỹ năng mềm liên quan đến kết nối con người.
Điều này đồng nghĩa rằng họ nên trao đổi nhiều hơn với cấp dưới, lắng nghe và chào đón những ý tưởng giải pháp công việc mới từ họ. Bạn cần cho thấy mỗi nhân viên đang góp sức vào bức tranh chung của toàn công ty ra sao. Điều này sẽ giúp nhân viên của bạn cảm thấy họ đang được quản lý bởi một con người công tâm hơn là một cỗ máy cứng nhắc.
Cấp độ 4: Lãnh đạo tốt
So với các cấp độ lãnh đạo trước, lãnh đạo cấp độ 4 là những người làm việc nhất quán, cởi mở và chân thành. Họ biết rõ mình mong đợi gì ở từng vị trí nhân sự, nhận biết được những sai lầm có thể xảy ra và hiểu rằng mọi người đều có cuộc sống riêng bên ngoài công sở. Các nhân viên thường mô tả “Lãnh đạo tốt” là người lãnh đạo dễ trò chuyện, thấu hiểu và công tâm. Lãnh đạo tốt là lý do để nhân viên gắn bó với công việc hiện tại.
Tuy nhiên, vẫn còn một yếu tố ngăn lãnh đạo cấp 4 bước tới mức độ cao nhất trong 5 cấp độ lãnh đạo của John Maxwell. Đó chính là suy nghĩ bản thân có trách nhiệm lớn nhất tới kết quả đầu ra của tổ chức, thay vì phải chia sẻ trách nhiệm với toàn đội ngũ. Suy nghĩ này có thể làm nhân viên cảm thấy dễ bị tổn thương hoặc không thoải mái khi đề cập đến những sai lầm trong công việc.
Biểu hiện của nhà lãnh đạo cấp độ 4
- Giúp đỡ nhân viên phát triển sự nghiệp
- Trở thành mentor cho nhân viên
- Có thể trò chuyện với bất cứ ai trong đội ngũ trên mọi vấn đề, bất kể công việc hay cuộc sống riêng
- Không thể thiết lập mối quan hệ tốt với số ít người cảm thấy khó thể đến gần được
- Có nhận thức nghiêm túc về vai trò lãnh đạo của mình trong tổ chức
- Tiếp nhận những đánh giá tốt về năng lực, bao gồm các phản hồi từ đồng nghiệp lẫn các nhân viên trực tiếp
- Được đồng nghiệp đề bạt nhờ khả năng quản lý tốt.
Cách cải thiện
Với nhóm “Lãnh đạo tốt”, để bước lên bục cao nhất của 5 cấp độ lãnh đạo, người lãnh đạo lúc này không chỉ tập trung vào công việc thường ngày. Họ cần có tầm nhìn dài hơn vào tương lai cũng như làm sao để gắn kết thành viên cùng đạt đến mục tiêu chung.
Ngoài ra, họ cũng cần phải có khả năng tính toán các mục tiêu chung sao cho mọi người trong đó đều cảm thấy được truyền cảm hứng và kết nối với nhau. Cuối cùng, người lãnh đạo cấp độ 4 còn cần ngăn chặn cái tôi có thể biến mình trở thành vị sếp độc đoán, cũng như tước đi niềm vui khi tạo dựng môi trường cho đồng đội tỏa sáng nơi họ.
Cấp độ 5: Lãnh đạo của mọi người
Đây là cấp độ cao nhất mà nhà lãnh đạo có thể đạt trong 5 cấp độ lãnh đạo phổ biến.
Ở cấp độ này, người lãnh đạo thường nhận được sự yêu quý của hầu hết các nhân viên. Đội ngũ được lãnh đạo cấp độ 5 sẽ dẫn dắt tổ chức thành công hơn các đội ngũ khác. Và tránh khỏi sự tán dương của công chúng là một đặc điểm chung dễ thấy của những nhà lãnh đạo thuộc cấp độ này. Nếu bạn từng nghe về phong cách lãnh đạo khiêm nhường, thì đó chính là họ.
Lãnh đạo cấp độ 5 có xu hướng lãnh đạo từ phía sau, tạo khoảng trống phù hợp để đồng đội có thể làm việc tốt nhất. Họ đối xử rất công bằng với mọi người. Những người làm việc với lãnh đạo cấp 5 sẽ có xu hướng chăm chỉ hơn và được dẫn dắt bởi một hình mẫu lý tưởng. Các nhân viên sẽ thấy lãnh đạo là người chân thành, đạo đức và liêm khiết.
Lãnh đạo ở cấp độ 5 cũng không quá quan trọng tiểu tiết. Họ hài lòng khi các nhân viên tự chủ trong công việc, chào đón các phản hồi và góp ý từ người khác tới quyết định của họ.
Biểu hiện của nhà lãnh đạo cấp độ 5
- Có khả năng kết nối, truyền cảm hứng để mọi người phát triển hết khả năng
- Dẫn dắt đội ngũ sáng tạo hiệu quả và thu được kết quả vượt mục tiêu đề ra
- Có một đội ngũ hợp tác tốt với nhau, luôn tình nguyện hỗ trợ nhau cho mục tiêu chung
- Sở hữu những nhân viên yêu công việc hiện tại
- Thường được nhân viên mời làm mentor cho họ
- Giúp đỡ được nhiều người để phát triển sự nghiệp của họ
- Được mời làm diễn giả trong nhiều chương trình về lãnh đạo, hoặc các khóa tập huấn nâng cao năng lực lãnh đạo cho người khác.
Cách duy trì
Để đạt được cảnh giới cao nhất trong các cấp độ lãnh đạo không phải là điều đơn giản. Trong môi trường kinh doanh liên tục biến đổi về nhu cầu thị trường lẫn các nguồn lực nội bộ, để duy trì tư duy của người lãnh đạo vĩ đại, bạn cần liên tục đánh giá lại kết quả công việc, rà soát những yếu tố thành công mà nhân viên của mình cần được được bổ sung,
Ngoài ra, bạn vẫn cần nuôi dưỡng tư duy linh hoạt, cởi mở. Với nhiều vị lãnh đạo vĩ đại, điểm tựa của họ là tiếp tục học hỏi để hoàn thiện bản thân thông qua các đợt tập huấn riêng.
