Mô hình PEST là gì? Ứng dụng mô hình PEST trong lập kế hoạch kinh doanh

Mục lục

Mô hình PEST là công cụ phân tích môi trường kinh doanh hiệu quả mà rất nhiều doanh nghiệp lựa chọn áp dụng khi tiến hành lập kế hoạch kinh doanh. Vậy cụ thể mô hình PEST là gì? Nó bao gồm những yếu tố nào và CEO có thể áp dụng PEST trong lập kế hoạch kinh doanh ra sao? Hãy cùng tìm hiểu tất tần tật về PEST trong bài viết dưới đây.

1. Mô hình PEST là gì?

PEST là một trong những công cụ được sử dụng phổ biến nhằm giúp doanh nghiệp phân tích môi trường kinh doanh và tác động từ thị trường bên ngoài cực kỳ hiệu quả dựa trên 4 yếu tố: Chính trị, Kinh tế, Xã hội và Công nghệ.

Phân tích PEST sẽ giúp bạn thấu hiểu môi trường kinh doanh; nắm bắt sự tăng trưởng, suy thoái của thị trường, những cơ hội doanh nghiệp có thể tận dụng hoặc những mối đe dọa, thách thức cần loại bỏ. Qua đó có cơ sở để vạch ra các kế hoạch, chính sách, chiến lược kinh doanh chi tiết – tối ưu cho từng thời điểm, từng khu vực, đối tượng khách hàng, loại sản phẩm…

2. Thành phần của mô hình PEST

2.1. Mô hình PEST cơ bản

Bao gồm 4 thành phần, giống như tên viết tắt của nó:

P (Politics) – Các yếu tố chính trị
E (Economics) – Các yếu tố kinh tế
S (Social) – Các yếu tố xã hội
T (Technology) – Các yếu tố công nghệ

Thứ nhất, về các yếu tố chính trị

Các yếu tố chính trị sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng tồn tại và phát triển của bất kỳ ngành nghề nào. Phân tích yếu tố chính trị trong mô hình PEST sẽ bao gồm một số khía cạnh sau đây:

Sự bình ổn trong những yếu tố xung đột chính trị, thể chế pháp luật; sự nhất quán về quan điểm điều hành kinh tế.
Mối quan hệ đối ngoại của Chính phủ
Chính sách thuế (thuế xuất nhập khẩu, VAT, thuế tiêu thụ… sẽ ảnh hưởng thế nào tới doanh thu, lợi nhuận của doanh nghiệp)
Các chính sách của Đảng và Nhà nước và các đạo luật liên quan đến kinh doanh.

Thứ hai, về các yếu tố kinh tế

Thông thường doanh nghiệp sẽ dựa trên sự phân tích về các yếu tố kinh tế sau đây để xem xét đưa ra chiến lược hoạt động phù hợp cũng như quyết định đầu tư vào các ngành nghề, khu vực:

Tình trạng của nền kinh tế hiện nay: Có ổn định không, phát triển hay suy thoái?
Mức độ tăng trưởng, lãi suất và tỷ lệ lạm phát như thế nào?
Mức thu nhập của khách hàng tăng hay giảm, thay đổi như thế nào trong mấy năm tới?
Tỷ lệ thất nghiệp, số lượng lao động lành nghề…

Thứ ba, về các yếu tố xã hội

Mỗi quốc gia hay vùng miền đều có những giá trị văn hóa và các yếu tố xã hội đặc trưng. Và những yếu tố này là đặc điểm cấu thành nên thói quen tiêu dùng của người sống tại khu vực đó.

Phân tích yếu tố xã hội trong PEST bao gồm các đặc trưng văn hóa, cơ cấu độ tuổi, nghề nghiệp, sức khỏe, tăng trưởng dân số, điều kiện sống, thu nhập… Tất cả những yếu tố này sẽ ảnh hưởng đến nhu cầu và tâm lý sử dụng sản phẩm của khách hàng. Doanh nghiệp sẽ theo đó để cải tiến sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ để có thể đáp ứng được nhu cầu thị hiếu khách hàng và bán được nhiều sản phẩm hơn.

Thứ tư, về các yếu tố công nghệ

Sự phát triển như vũ bão của khoa học – công nghệ đòi hỏi các doanh nghiệp phải cập nhật nếu không muốn bị bỏ lại phía sau. Các yếu tố này sẽ tác động trực tiếp đến rào cản gia nhập thị trường, ảnh hưởng đến chi phí và chất lượng sản phẩm, khối lượng nhân công…Cụ thể:

Các công nghệ mới chuẩn bị ra mắt gây ảnh hưởng lớn tới ngành nghề của bạn.
Công tác nghiên cứu và phát triển (R&D) của Chính phủ.
Tốc độ và chu kỳ của công nghệ.
Ảnh hưởng của công nghệ thông tin, internet, sự thay đổi cơ sở hạ tầng…

2.2. Mô hình PESTLE hay PESTEL mở rộng

So với mô hình PEST cơ bản thì PESTLE hay PESTEL mở rộng có xét thêm 2 yếu tố là pháp lý (legal) và môi trường (environment).

Về các yếu tố pháp lý

Các yếu tố pháp lý sẽ bao gồm các chính sách của Nhà nước như chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu, thuế tiêu thụ, thuế thu nhập..Và các đạo luật liên quan trong kinh doanh như luật đầu tư, luật lao động, luật chống độc quyền, quy định bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng… mà yêu cầu các doanh nghiệp phải tuân thủ.

Về các yếu tố môi trường

Bao gồm những yếu tố như môi trường tự nhiên, vị trí địa lý, thời tiết, biến đổi khí hậu… có thể ảnh hưởng tới hoạt động của doanh nghiệp cũng như những sản phẩm mà họ cung cấp, đặc biệt là đối với các ngành như du lịch, chăn nuôi, nông nghiệp…

3. Phạm vi áp dụng

Mô hình PEST được áp dụng rộng rãi ở mọi ngành nghề, quy mô. Tuy nhiên, với từng doanh nghiệp, các yếu tố trong PEST sẽ có vai trò chủ đạo và tầm quan trọng khác nhau.

Ví dụ, các tổ chức cung cấp dịch vụ cho chính phủ sẽ chịu tác động lớn bởi các yếu tố chính trị hay pháp luật. Các doanh nghiệp B2B hay các doanh nghiệp có gắn kết chặt chẽ với người tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng lớn bởi các yếu tố xã hội. Hay một doanh nghiệp phải vay vốn từ bên ngoài, các công ty tài chính sẽ thấy rõ các yếu tố kinh tế (đặc biệt là lãi suất) rất quan trọng.

Do đó, mỗi doanh nghiệp sẽ có cách áp dụng mô hình PEST hay PESTLE linh hoạt để thấu hiểu và nắm bắt môi trường kinh doanh mà doanh nghiệp mình đang hoạt động. Qua đó nhạy bén chớp thời cơ và đề ra các chiến lược kinh doanh hiệu quả và tối ưu nhất.

4. Ứng dụng mô hình PEST trong lập kế hoạch kinh doanh

Để xây dựng kế hoạch kinh doanh hiệu quả, trước hết nhà quản lý cần nắm bắt rõ ràng và toàn diện về thị trường mà mình đang nhắm tới. Vì lẽ đó, PEST ngày càng được sử dụng phổ biến và trở thành công cụ đắc lực của nhiều CEO khi tiến hành lập kế hoạch kinh doanh.

Ứng dụng mô hình PEST sẽ giúp doanh nghiệp nghiên cứu và phân tích thị trường kỹ lưỡng, chính xác. Dễ dàng nắm bắt xu hướng thị trường hiện tại và thời gian tới thông qua phân tích các biến động về kinh tế, các chính sách, xu hướng thương mại hay bằng việc đánh giá các thương hiệu cùng ngành, chiến lược của đối thủ…

Ngoài ra PEST sẽ giúp bạn xác định chính xác khách hàng của mình là ai, họ có mong muốn gì, nhu cầu thói quen tiêu dùng ra sao, mức thu nhập của họ… để có hướng phát triển sản phẩm phù hợp cũng như xây dựng tệp khách hàng chuẩn.

Phân tích PEST cũng sẽ giúp CEO phát hiện các cơ hội kinh doanh béo bở, định hướng chiến lược phát triển phù hợp trong thời điểm hiện tại cũng như tương lai. Đây cũng chính là cơ sở để doanh nghiệp xây dựng kế hoạch kinh doanh tối ưu với các kế hoạch triển khai chi tiết như kế hoạch marketing thu hút, đánh trúng tâm lý khách hàng, kế hoạch bán hàng tối ưu – tinh gọn, kế hoạch phát triển sản phẩm,…

Đồng thời mô hình này sẽ giúp đưa ra cảnh báo sớm về các mối đe dọa nghiêm trọng, giúp doanh nghiệp dự trù những rủi ro có thể phát sinh như giá cả, tài chính, nhân lực, năng suất, thương hiệu… Qua đó chủ động xây dựng phương án dự phòng phù hợp, giúp mọi hoạt động kinh doanh luôn diễn ra trơn tru, hiệu quả.

5. Case study thực tế

Rất nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn đã áp dụng thành công công cụ PEST, giúp họ sở hữu chiến lược kinh doanh tối ưu, hiệu quả; thúc đẩy doanh thu và lợi nhuận.

Ví dụ, tham khảo mô hình Pest của Vinamilk, với việc kinh doanh sữa và các sản phẩm từ sữa chiếm khoảng 50% thị phần trên toàn quốc:

– Về chính trị: Nền chính trị ổn định thuận lợi cho việc kinh doanh của công ty, chính phủ có nhiều chính sách ưu đãi cho ngành sữa phát triển, chính sách siết chặt yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm…

– Về kinh tế: GDP tăng trưởng nhanh có tác động tích cực tới sức mua trong nước, thu nhập dân cư tăng, mở cửa thị trường khiến nhiều doanh nghiệp sữa nước ngoài xâm nhập thị trường làm tăng mức độ cạnh tranh, giá bò giống tăng…

– Về xã hội: Mức sống tăng, cuộc sống được cải thiện hơn và người dân cũng ngày càng quan tâm hơn tới vấn đề sức khỏe, sẵn lòng chi trả cho các sản phẩm sữa, tuy nhiên thói quen uống sữa của phần lớn người Việt chưa cao, tỉ lệ trẻ em suy dinh dưỡng vẫn còn nhiều….

– Về công nghệ: Sự phát triển công nghệ chế biến và bảo quản trên thế giới, điều kiện chuyển giao công nghệ dễ dàng hơn (Công nghệ sản xuất sữa bột sấy phun “thổi khí”, công nghệ tiệt trùng nhanh nhiệt độ cao, công nghệ chiết lon sữa bột..). Công nghệ trong ngành sữa của Việt Nam còn hạn chế, phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu với chi phí cao.

Phân tích PEST và nắm bắt những cơ hội, thách thức đã giúp Vinamilk có những chiến lược, bước đi đúng đắn, trở thành thương hiệu sữa số 1 tại Việt Nam.

Ngoài ra còn rất nhiều công ty, tập đoàn đã áp dụng thành công mô hình này có thể kể đến như Tiki, Shopee, Nestle, Viettel…

=> Để giúp CEO và doanh nghiệp có thể dễ dàng ứng dụng công cụ PEST hiệu quả và thành công cũng như xây dựng được kế hoạch kinh doanh bài bản – tối ưu nhất cho doanh nghiệp mình, đội ngũ chuyên gia 20+ năm kinh nghiệm tại Sodes đã nghiên cứu và xây dựng BỘ TÀI LIỆU SODES LẬP KẾ HOẠCH KINH DOANH TỪ A-Z với:

– Hướng dẫn chi tiết và đầy đủ cách áp dụng các mô hình, công cụ phân tích môi trường kinh doanh trong và ngoài doanh nghiệp như mô hình PEST, SWOT, Ansoff, 5 Forces M.Porter, 7S Mc Kinsey.

– Bộ khung mẫu từng bước xây dựng kế hoạch kinh doanh dưới dạng Word, Excel, Pdf với đầy đủ các nội dung: Xây dựng mục tiêu định hướng, phân tích thị trường – khách hàng, lập kế hoạch tài chính, nhân sự, marketing, bán hàng, dự trù rủi ro…

mo-hinh-pest