Margin là gì? Giao dịch ký quỹ là gì?

Thuật ngữ Margin chắc hẳn không còn quá xa lạ với các nhà đầu tư lâu năm, nhưng với người mới chơi chứng khoán thì chưa hiểu Margin là gì và nó được sử dụng như thế nào thì bài viết này dành cho các bạn.

1. Margin trong chứng khoán là gì? 

Margin là gì?

Margin hay còn gọi là giao dịch ký quỹ chứng khoán cho phép nhà đầu tư sử dụng các khoản vay từ công ty chứng khoán để mua thêm cổ phiếu. Các nhà đầu tư sẽ sử dụng chính những cổ phiếu này để làm tài sản thế chấp.

Giao dịch ký quỹ là công cụ đòn bẩy tài chính giúp nhà đầu tư có thể gia tăng cơ hội đầu tư và tối đa hóa lợi nhuận lên gấp nhiều lần so với việc chỉ sử dụng vốn tự có.

Nhà đầu tư khi muốn sử dụng Margin thì phải đặt cọc (hay còn gọi là ký quỹ margin) bằng tiền mặt hoặc chứng khoán.

Ví dụ: Bạn mua 200 cổ phiếu của công ty X với giá 200.000 đồng/cổ phiếu, tỷ lệ margin là 1:1 (50% là tài sản ban đầu của nhà đầu tư và 50% là khoản vay)

Như vậy, số tiền mà bạn cần đặt cọc = 200*200.000 * 50%  = 20.000.000 đồng

1.1 Room Margin là gì, lãi suất margin

Room Margin (vay Margin)

Room Margin là hạn mức cho vay cổ phiếu. Hạn mức này sẽ phụ thuộc vào xu hướng thị trường, chất lượng cổ phiếu, tỷ lệ Margin.

Nếu chất lượng cổ phiếu tốt, xu hướng thị trường đang tích cực thì nhà đầu tư sẽ được vay Margin nhiều hơn.

Nhà đầu tư sẽ được vay bao nhiêu tiền?

Số tiền mà nhà đầu tư được vay phụ thuộc vào số cổ phiếu mà họ đang nắm giữ và công ty chứng khoán mà tỷ lệ đòn bẩy cũng khác nhau.

Ví dụ: Bạn đang sở hữu 200 triệu bao gồm cả cổ phiếu và chứng khoán, với tỷ lệ 1:2 thì số tiền mà công ty chứng khoán cho phép bạn vay là 400 triệu. Nếu tỷ lệ là 1:3 thì số tiền được vay là 600 triệu.

Lãi suất Margin 

Khi sử dụng vay margin, nhà đầu tư phải trả lãi suất. Mức lãi suất vay margin sẽ được quy định vào từng thời điểm khác nhau và phụ thuộc vào các công ty chứng khoán. 

Ví dụ bạn đang có 400 triệu tiền vốn và muốn có 1 tỷ để đầu tư chứng khoán thì bạn cần vay các công ty chứng khoán 600 triệu để đầu tư. Với số tiền 600 triệu này bạn phải chịu lãi. Thông thường thì lãi suất sẽ được tính theo ngày. 

Ví dụ: Công ty X có lãi suất Margin là 0,037%/ngày. Nhìn thì có vẻ rất nhỏ nhưng nếu tính lãi kép thì tương ứng với 14,5%/năm, một mức lãi suất rất cao.

1.2 Tỷ lệ Margin là gì? Call margin trong chứng khoán

Tỷ lệ Margin (hay gọi cách khác là tỷ lệ ký quỹ) là tỷ lệ giữa tài sản ròng với giá trị danh mục của nhà đầu tư:

Tỷ lệ Margin = Tài sản ròng/ Giá trị danh mục

Hoặc: M = (V – L)/ V

Trong đó: 

• M: là tỷ lệ Margin
• V: tổng giá trị chứng khoán của nhà đầu tư mua
• L: tổng giá trị các khoản vay (bao gồm cả gốc và lãi)
• V – L: là giá trị tài sản ròng của nhà đầu tư 

Tỷ lệ Margin bao gồm tỷ lệ ký quỹ ban đầu và tỷ lệ ký quỹ duy trì. Trên thực tế ở các công ty chứng khoán, tỷ lệ ký quỹ ban đầu thường là 50%, tỷ lệ duy trì tối thiểu là 30%.

Call Margin 

Call Margin xảy ra khi giá cổ phiếu giảm mạnh và do vay Margin quá nhiều.

Trong trường hợp giá trị tài sản ròng của nhà đầu tư giảm xuống mức tối thiểu thì công ty chứng khoán sẽ yêu cầu nhà đầu tư bổ sung thêm tài sản đảm bảo là tiền hoặc cổ phiếu. Nếu như nhà đầu tư không bổ sung thêm tài sản thì phải bán bớt cổ phiếu ra để giảm tiền vay và đưa tỷ lệ ký quỹ Margin về đúng mức quy định.

Call Margin là gì?

Công thức tính call Margin:

Giá trị chứng khoán ký quỹ bổ sung = (Tỷ lệ ký quỹ – tỷ lệ ký quỹ duy trì)/(1- Tỷ lệ ký quỹ duy trì) x tổng giá trị tài sản trong tài khoản giao dịch ký quỹ theo giá thị trường

Hoặc:

Số tiền ký quỹ bổ sung = (Tỷ lệ ký quỹ – tỷ lệ ký quỹ duy trì) x Tổng giá trị tài sản trong tài khoản giao dịch ký quỹ trên thị trường

Ví dụ: 

Bạn đang có vốn là 100 triệu và sử dụng Margin của một công ty chứng khoán X có tỷ lệ ký quỹ ban đầu là 50% và tỷ lệ ký quỹ duy trì tối thiểu là 30%. Với lãi suất Margin là 0,025%/ngày.

=> Số tiền bạn có để mua cổ phiếu là 100/50% = 200 triệu. 

Lãi suất Margin: 100 x 0.025 = 2,5 triệu/ngày

* Giả sử sau khi kết thúc giao dịch, giá cổ phiếu tăng 30%

• Lúc này bạn sẽ lãi với số tiền: 200 x 30% = 60 triệu và khi trừ khoản lãi 2,5 triệu bạn sẽ còn 57,5 triệu lợi nhuận.
• Tổng tài sản tăng lên: 200 + 60 = 260 triệu

* Giả sử khi kết thúc giao dịch, giá cổ phiếu giảm 20%

– Lúc này bạn sẽ lỗ: 200 x 20% = 40 triệu 

– Tổng tài sản còn lại là: 200 – 40 = 160 triệu

Từ công thức trên, ta tính được: 

Tỷ lệ ký quỹ (M) = (160 – 100)/160 =37,5% .Tỷ lệ này lớn hơn tỷ lệ duy trì tối thiểu 30% => Bạn sẽ không bị Call Margin.

* Nếu như giá cổ phiếu giảm 30%, tính tương tự như ta được tỷ lệ ký quỹ tương ứng là 28% (thấp hơn tỷ lệ duy trì tối thiểu 30%). Lúc này, bạn sẽ bị công ty chứng khoán Call Margin và buộc phải bổ sung ký quỹ. Trong trường hợp bạn không muốn bán cổ phiếu thì phải nạp tiền vào để có số dư lớn hơn ngưỡng call margin tối thiểu mà các công ty chứng khoán quy định.

1.3 Margin level (Mức ký quỹ)

Margin level hay mức ký quỹ là tỷ lệ phần trăm giữa tài sản của nhà đầu tư với tài sản thế chấp. Mức ký quỹ cho nhà đầu tư biết có đủ tiền để thực hiện lệnh mới hoặc tiếp tục duy trì lệnh đang mở hay không. Khi mức ký quỹ bằng 0 hoặc xuống âm, nhà đầu tư sẽ không thực hiện được giao dịch.

Cách tính mức ký quỹ: 

Mức ký quỹ = (Vốn chủ sở hữu/ Ký quỹ đã sử dụng) x 100%

2. Margin ảnh hưởng như thế nào đến thị trường?

Margin được sử dụng để gia tăng lợi nhuận nhưng cũng mang lại rủi ro rất lớn. Tùy thuộc vào từng xu hướng thị trường mà mức độ ảnh hưởng của Margin cũng khác nhau, cụ thể:

Khi thị trường có xu hướng tăng (cổ phiếu tăng giá)

Xu hướng tăng giá tức là cổ phiếu đang được mua nhiều. Nếu nhà đầu tư dùng Margin thì sẽ gia tăng được nhiều lợi nhuận hơn và giá trị tài sản ròng cũng tăng lên.

Khi thị trường có xu hướng giảm (cổ phiếu giảm giá)

Nếu nhà đầu tư đang vay Margin mà cổ phiếu lại giảm giá thì nhà đầu tư phải đối mặt với giá trị tài sản ròng sẽ giảm tương ứng với tỷ lệ đòn bẩy mà nhà đầu tư đang sử dụng.

Ví dụ: Bạn đang vay Margin với tỷ lệ đòn bẩy là 1:2 thì bạn sẽ phải chịu lỗ gấp 2 lần khi không sử dụng đòn bẩy.

3. Cách sử dụng Margin để đạt hiệu quả

• Là một nhà đầu tư mới, bạn không nên quá mạo hiểm vay Margin. Bởi vì sử dụng Margin sẽ có nguy cơ rủi ro cao, đòi hỏi nhà đầu tư cần có kinh nghiệm, nắm rõ được các nguyên tắc phân tích kỹ thuật, hiểu về xu hướng tác động của thị trường.
• Chỉ nên sử dụng Margin khi khi thị trường cho thấy xu hướng tăng trưởng rõ ràng, cổ phiếu của công ty có tốc độ tăng trưởng tốt. Không sử dụng Margin trong thời điểm khủng hoảng, nền kinh tế bất ổn,…

• Nên sử dụng tỷ lệ đòn bẩy 1:0,5 hoặc 1:1  là tối ưu, không nên sử dụng tỷ lệ Margin quá 1:2. Việc sử dụng tỷ lệ đòn bẩy quá cao sẽ khiến mức độ rủi ro và thua lỗ càng lớn. Mức tỷ lệ 1:1,5 trở đi chỉ áp dụng cho các nhà đầu tư lâu năm và đã có kinh nghiệm trong việc đầu tư chứng khoán.
• Nhà đầu tư cũng không nên sử dụng quá 1% số tiền trong tài khoản cho một giao dịch ký quỹ và 5% cho toàn bộ giao dịch ký quỹ để giảm thiểu rủi ro, tránh bị mất trắng.
• Nên sử dụng Margin cho những cổ phiếu có tính thanh khoản cao và trong các giao dịch ngắn hạn. Nếu dùng trong dài hạn sẽ tiềm ẩn nguy cơ gây thua lỗ. Ngoài ra, các khoản vay thông thường chỉ có hạn trong 3 tháng. Nếu hết 3 tháng mà nhà đầu tư chưa kịp gia hạn sẽ phải chịu mức lãi cao gấp 1,5 lần  so với bình thường.
• Nếu nhà đầu tư mua được cổ phiếu với giá rẻ ở cuối sóng thì nên sử dụng Margin. Vì lúc này thị trường đang trong chu kỳ đi lên, nhà đầu tư có thể thu về được nhiều lợi nhuận hơn.

4. Lưu ý một số rủi ro khi sử dụng Margin

Sau khi hiểu rõ khái niệm Margin chứng khoán là gì và để sử dụng công cụ này một cách hiệu quả thì nhà đầu tư nên lường trước một số rủi ro sau:

• Rủi ro từ lãi suất Margin: Lãi suất Margin của các công ty chứng khoán hiện nay dao động trong khoảng từ 11-14%. Trong khi đó, lãi suất ngân hàng chỉ từ 5-8%. Điều đó cho thấy mức lãi suất của Margin là quá cao, cho nên các nhà đầu tư nên tìm hiểu rõ trước khi sử dụng.
• Rủi ro từ biến động giá: Giá cổ phiếu luôn biến động tăng giảm không thể lường trước được. Nếu giá tăng thì nhà đầu tư sẽ thu được về lợi nhuận nhiều hơn, nhưng nếu giá giảm thì thua lỗ cũng nhiều hơn khi không sử dụng Margin.
• Nhà đầu tư bị động trong giao dịch: Vì tỷ lệ Margin là do công ty chứng khoán quyết định nên khi giá cổ phiếu giảm đến khi call Margin xảy ra thì nhà đầu tư được yêu cầu bổ sung tài sản hoặc bán cổ phiếu để cân bằng vốn. Nếu các nhà đầu tư đều cùng lúc bán cổ phiếu sẽ khiến giá giảm dẫn đến thiệt hại tài chính kép.

Mặc dù Margin mang lại cơ hội gia tăng lợi nhuận cho nhà đầu tư nhưng nó lại là con dao 2 lưỡi khiến nhà đầu tư chịu mức độ rủi ro rất lớn, có thể mất trắng. Để sử dụng được Margin đòi hỏi nhà đầu tư phải có kỹ năng và kinh nghiệm phân tích, dự đoán thị trường. Còn đối với nhà đầu tư mới thì đừng nên quá mạo hiểm. Trên đây là những thông tin mà kienthucquantri muốn chia sẻ để giúp các bạn hiểu hơn về Margin trong chứng khoán là gì (giao dịch ký quỹ). Hy vọng bài viết bổ ích với các bạn!