Mục lục
Bên cạnh những cơ hội, việc kinh doanh luôn tiềm ẩn những rủi ro đe dọa doanh nghiệp đòi hỏi nhà quản lý phải phân tích, dự báo và đưa ra giải pháp xử lý tối ưu nhất về mặt thời gian, chi phí cũng như hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ giúp CEO nắm rõ quản trị rủi ro là gì cũng như quy trình 5 bước hiệu quả giúp quản trị rủi ro doanh nghiệp toàn diện.
1. Quản trị rủi ro trong doanh nghiệp là gì?
Khái niệm
Rủi ro doanh nghiệp là các sự kiện có khả năng làm cho doanh nghiệp bị thiệt hại, hoặc thực tế đã gây nhiều thiệt hại về mặt lợi ích.
Quản trị rủi ro doanh nghiệp là quá trình nhận dạng, phân tích, đo lường các mối đe dọa, các vấn đề đã, đang và có thể sẽ gây ảnh hưởng đến doanh nghiệp trong tương lai. Qua đó chủ động đề phòng và đề xuất các biện pháp ngăn chặn, kiểm soát và xử lý rủi ro, giảm thiểu tổn thất, biến thách thức thành cơ hội và đảm bảo thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp.
Đây là quy trình khoa học và có hệ thống thường được thiết lập bởi hội đồng quản trị, ban quản lý và các cá nhân, bộ phận có liên quan.
Các yếu tố ảnh hưởng tới quản trị rủi ro
Thứ nhất, các yếu tố khách quan:
– Môi trường chính trị: Môi trường ổn định chứa đựng ít rủi ro cho doanh nghiệp, ngược lại môi trường chính trị thường xuyên bất ổn sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ đe dọa đến các hoạt động cũng như việc thực hiện chiến lược của doanh nghiệp.
– Môi trường pháp lý: Sự tác động của hệ thống pháp luật, các rào cản thương mại, chính sách thuế… buộc doanh nghiệp phải tuân thủ, điều chỉnh hoạt động theo. Do đó, việc xác định rủi ro cũng như đề xuất giải pháp sẽ chịu tác động lớn của yếu tố này.
– Môi trường kinh tế: Những vấn đề như tình trạng nền kinh tế, tốc độ tăng trưởng, lạm phát, cơ sở hạ tầng… sẽ phát sinh những tổn thất khác nhau.
– Ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh: Mỗi ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh sẽ có những đặc điểm khác nhau và chứa đựng những rủi ro mang tính đặc thù riêng.
– Khách hàng, đối thủ, đối tác: Sự thay đổi thị hiếu của khách hàng, chiến lược mới của đối thủ có thể tạo nên những hạn chế, tăng mức độ cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Thứ hai, các yếu tố chủ quan:
– Quy mô, cơ cấu hoạt động của doanh nghiệp: Cơ cấu bộ máy đơn giản hay phức tạp, các bộ phận phòng ban có làm việc ăn khớp, vận hành trơn tru hay không, tình trạng vốn – vay nợ như thế nào cũng sẽ quyết định doanh nghiệp tiềm ẩn ít hay nhiều rủi ro.
– Năng lực và trình độ quản lý, lãnh đạo: Nhà quản trị có năng lực, tầm nhìn tốt sẽ phân tích và sớm nhận biết được các rủi ro để đưa ra chiến lược, giải pháp phù hợp. Ngược lại, nếu nhà quản trị có năng lực hạn chế, không biết cách quan sát, đánh giá thì có thể sẽ đưa ra những quyết định thiếu chuẩn xác, ảnh hưởng lớn tới chi phí, thời gian cũng như hiệu quả quản trị rủi ro doanh nghiệp.
2. Các rủi ro mà doanh nghiệp thường gặp phải
Trong quá trình kinh doanh, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với rất nhiều loại rủi ro. Có những rủi ro khách quan/ chủ quan, rủi ro bên trong/ bên ngoài, rủi ro tùy theo nguồn gốc, tính chất, đối tượng… Tựu chung lại, có một số loại rủi ro dưới đây mà doanh nghiệp thường gặp phải:
– Rủi ro tài chính: Là những vấn đề có thể phát sinh trong các giao dịch mua bán đầu tư và cho vay hoặc các hoạt động khác liên quan đến dòng tiền tệ, tài sản, lợi nhuận, tiền lương, tín dụng..Quản trị rủi ro tài chính không tốt sẽ đẩy tổ chức vào tình cảnh khốn đốn, thiếu trước hụt sau, lấy lãi ngắn nuôi lỗ dài..
– Rủi ro thị trường: Là những rủi ro liên quan đến sự thay đổi của thị trường (khách hàng, sản phẩm, đối tác, đối thủ cạnh tranh, nhà cung cấp…) có thể gây ra những biến động, lệch hướng so với kế hoạch hay chiến lược của công ty.
– Rủi ro nhân lực: Thiệt hại trong rủi ro nhân lực có thể xảy ra khi nhân sự nghỉ việc giữa chừng, thiếu hụt nguồn cung, tình trạng chảy máu chất xám. Đó cũng có thể là mâu thuẫn trong nội bộ hay các vấn đề liên quan đến môi trường làm việc không đảm bảo an toàn lao động…
– Rủi ro pháp lý: Là những rủi ro liên quan đến pháp luật. Nếu không kịp thời cập nhật thông tin pháp luật và nhận diện những rủi ro liên quan đến pháp lý, doanh nghiệp có thể bị đẩy vào con đường vi phạm pháp luật hoặc mất sức cạnh tranh khi buộc phải tuân thủ pháp luật.
– Rủi ro thương hiệu: Là dạng tổn thất liên quan đến danh tiếng, uy tín của doanh nghiệp hoặc những sự cố với sản phẩm. Nếu không khéo léo giải quyết sẽ khiến doanh nghiệp đối mặt với hậu quả khủng khiếp: Khách hàng quay lưng, mất niềm tin, doanh thu tụt dốc, đối tác hủy hợp đồng…
– Rủi ro bảo mật: Là khi những bí mật kinh doanh, bí quyết công nghệ có thể bị rò rỉ/ tiết lộ, bị đối thủ nắm được… khiến doanh nghiệp mất đi lợi thế cạnh tranh, hoặc thậm chí kế hoạch/ chiến lược bị phá sản.
– Rủi ro chiến lược: Đó có thể là những bước đi sai lầm, những quyết định không rõ ràng gây tổn hại nghiêm trọng. Những hoạt động kinh doanh gây trở ngại khiến doanh nghiệp không đạt được mục tiêu, chiến lược đề ra.
– Rủi ro thanh khoản: Do quản lý dòng tiền yếu kém nên xảy ra tình trạng thiếu hụt tiền mặt để thanh toán các khoản nợ đến hạn hay chi tiêu cho các hoạt động kinh doanh quan trọng và khẩn cấp. Dòng tiền có thể đang tắc nghẽn trong công nợ khách hàng chưa có hướng thu hồi, hàng hóa tồn kho không được giải phóng…
– Rủi ro vận hành: Là những rủi ro liên quan đến bộ máy quản lý, cách thức vận hành của doanh nghiệp. Nếu không quản lý chặt chẽ có thể dẫn đến thất thoát tài sản, các bộ phận làm việc rời rạc, không đảm bảo yêu cầu và chất lượng công việc đề ra…
3. Tầm quan trọng của quản trị rủi ro doanh nghiệp
Nếu không có khâu quản trị rủi ro, kế hoạch kinh doanh dù có hay đến mấy cũng có thể thất bại, việc vận hành luôn tiềm ẩn những nguy cơ đe dọa. Do đó, quản trị rủi ro doanh nghiệp là công đoạn thiết yếu, có vai trò cực kỳ quan trọng đối với mọi doanh nghiệp. Cụ thể, nó sẽ giúp:
– Đảm bảo việc kinh doanh được vận hành liên tục, tăng tính ổn định của hoạt động. Nếu có khó khăn thì doanh nghiệp vẫn chủ động đối phó kịp thời.
– Xây dựng khuôn khổ giúp doanh nghiệp thực hiện kế hoạch tương lai 1 cách nhất quán và luôn nằm trong tầm kiểm soát, đạt mục tiêu chiến lược đề ra.
– Giảm thiểu tổn thất bằng việc lường trước và tính toán các khó khăn, rủi ro để đưa ra các giải pháp ngăn ngừa/ứng phó, tiết kiệm thời gian và chi phí.
– Đánh giá mức độ rủi ro và khả năng thành công của các dự án mới, kế hoạch đầu tư và phát triển kinh doanh. Nhờ đó gia tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp.
– Bảo vệ tất cả những người có liên quan và tăng cường tài sản cũng như hình ảnh doanh nghiệp. Củng cố lòng tin, tạo ra môi trường làm việc an toàn và bảo mật cho tất cả nhân viên, khách hàng, đối tác.
– Xác định thứ tự ưu tiên trong quản lý, ra quyết định và lập kế hoạch chuẩn xác trên cơ sở hiểu biết thấu đáo về hoạt động kinh doanh, môi trường kinh doanh, cơ hội và thách thức nhờ quá trình quản trị.
– Tính toán và phân bổ nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) một cách hợp lý, tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.
4. Quy trình 5 bước quản trị rủi ro hiệu quả trong doanh nghiệp
Để đạt hiệu quả tối ưu, CEO cần xây dựng quy trình quản trị rủi ro trong 5 bước rõ ràng:
Bước 1: Thiết lập phạm vi và nhận diện rủi ro
Để xác định các nguy cơ có thể ảnh hưởng tới doanh nghiệp, đầu tiên nhà quản trị, đội ngũ chuyên gia phân tích và đánh giá rủi ro cũng như trưởng các bộ phận cần tập hợp lại với nhau để xem xét và nhận diện tất cả các nguồn rủi ro khác nhau:
– Nhận diện rủi ro từ môi trường kinh doanh: Bối cảnh kinh tế, văn hóa, chính trị, môi trường ngành mà doanh nghiệp tham gia hoạt động. Qua đó xác định những mối nguy hại có thể ảnh hưởng tới quá trình kinh doanh.
– Nhận diện rủi ro dựa vào mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp: Cân nhắc mọi khía cạnh của dự án, kế hoạch, chiến lược để xem xét những lỗ hổng còn tồn tại hoặc những vấn đề có thể phát sinh.
– Kiểm tra những rủi ro tồn tại sẵn: Ở một số ngành nghề luôn tồn tại sẵn các rủi ro. Mỗi rủi ro trong số đó cần được xem xét có khả năng xảy ra với doanh nghiệp mình không. Đồng thời đánh giá dựa trên những vấn đề mà doanh nghiệp từng gặp phải (về nguồn gốc, tác động…) để xác định liệu nó có xảy ra lần nữa không.
Qua đó, xác định và phân loại được những rủi ro mà tổ chức có thể gặp phải trong quá trình hoạt động.
Bước 2: Phân tích và đánh giá rủi ro
Bước tiếp theo của quy trình quản lý rủi ro là tiến hành phân tích và đánh giá khả năng, mức độ ảnh hưởng của từng rủi ro:
– Mức độ ảnh hưởng như thế nào? Nhẹ hay gây tổn thất chi phí, uy tín nặng nề?
– Những bộ phận nào có liên quan khi rủi ro xảy ra?
– Xem xét những quan điểm, số liệu thống kê có sẵn như thế nào?
– Tỷ lệ xảy ra khoảng bao nhiêu %? Khả năng đánh bại rủi ro của doanh nghiệp?
– Định lượng – xác định chi phí cho các loại rủi ro khi xảy ra?
– Đánh giá mức độ chịu đựng rủi ro của doanh nghiệp?
…
=> Đánh giá mức độ, sắp xếp theo thứ tự rủi ro nào cần được ưu tiên giải quyết sớm, rủi ro nào chỉ là bất tiện không cần sự can thiệp xử lý của cấp trên, rủi ro nào cần sự tham gia của cả bộ máy.
Bước 3: Lựa chọn phương án xử lý
Tùy vào loại rủi ro, có thể lựa chọn phương án xử lý phù hợp trong các cách sau:
– Tránh/ phòng ngừa rủi ro: Bằng cách không thực hiện các hoạt động có thể gây ra rủi ro, tuy nhiên việc này cũng đồng nghĩa với việc phải cắt bỏ 1 phần kế hoạch hay đánh mất các cơ hội với lợi nhuận cao.
– Kiềm chế rủi ro: Là chiến lược phù hợp cho những rủi ro nhỏ nhưng lợi ích lớn, có thể chấp nhận và duy trì mức độ thiệt hại khi xảy ra sự cố.
– Giảm thiểu rủi ro: Áp dụng trong trường hợp các rủi ro không thể tránh. Doanh nghiệp nghiên cứu và xây dựng các biện pháp giảm thiểu tổn thất từ các sự cố có thể xảy ra (về chi phí, thời gian, công sức…).
– Chuyển giao rủi ro: Là biện pháp quản trị rủi ro theo đó rủi ro được chuyển sang cho các cá nhân, tổ chức khác như các doanh nghiệp bảo hiểm…
Bước 4: Lập kế hoạch xử lý rủi ro
Đã đến lúc bạn tiến hành xây dựng kế hoạch quản trị rủi ro doanh nghiệp phù hợp dựa trên những điều đã phân tích ở các bước trên:
– Mục tiêu, kết quả cần đạt khi xử lý rủi ro gồm những gì?
– Có những chiến lược giảm thiểu, kế hoạch phòng ngừa và kế hoạch dự phòng nào?
– Ai sẽ chịu trách nhiệm xử lý rủi ro?
– Phân bổ nguồn lực như thế nào, bao gồm cả chi phí bao nhiêu?
– Giai đoạn nào thực hiện, thời hạn giải quyết rủi ro là bao giờ?
…
Từ đó, lập kế hoạch chi tiết để mọi người có thể nắm bắt phương thức thực hiện, đảm bảo xử lý sự cố tối ưu nhất.
Bước 5: Thực hiện và giám sát
Cần xây dựng hệ thống báo cáo và kiểm soát rủi ro để theo dõi tiến trình thực hiện và những kết quả đã đạt được, qua đó dễ dàng nắm bắt và kịp thời điều chỉnh. Tuy nhiên kế hoạch ban đầu rất khó để hoàn hảo, thực tế có thể phát sinh những thiệt hại dẫn đến việc buộc phải thay đổi kế hoạch và đưa ra các quyết định hợp lý khác để thích ứng với rủi ro.
Đồng thời đánh giá xem liệu các phương thức, kế hoạch kiểm soát đó có phù hợp và mang lại hiệu quả tối ưu hay không để làm cơ sở cho hoạt động quản trị rủi ro trong giai đoạn mới, với những vấn đề mới.
Trên đây là quy trình 5 bước chuẩn chỉnh sẽ giúp CEO xây dựng hệ thống quản trị rủi ro doanh nghiệp hiệu quả, giảm thiểu tổn thất và giúp mọi hoạt động diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp gặt hái thành công.
Để dễ dàng thực hiện quy trình này, CEO có thể tham khảo hệ thống quản trị rủi ro doanh nghiệp nằm trong bộ tài liệu Sodes – Lập kế hoạch kinh doanh bài bản từ A-Z.
Với việc tích hợp các công cụ, mẫu biểu chi tiết dưới dạng file mềm Word, Excel, Pdf có thể áp dụng trực tiếp cùng các case study thực tế từ đa dạng các quy mô ngành nghề để tham khảo rút kinh nghiệm. Qua đó, giúp CEO dễ dàng thiết lập hệ thống quản trị rủi ro toàn diện và sở hữu bản kế hoạch kinh doanh tối ưu nhất cho doanh nghiệp mình.
Ngoài ra, bộ tài liệu này còn bao gồm các nội dung về: xây dựng mục tiêu chiến lược phát triển rõ ràng; phương pháp nghiên cứu phân tích thị trường cặn kẽ; lập kế hoạch tài chính tối ưu; xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể..
Thông tin chi tiết xem tại: https://sodes.vn/kehoachkinhdoanh/01
