Mục lục
Trước khi bắt đầu kinh doanh, doanh nghiệp nào cũng cần phải lựa chọn cho mình 1 mô hình kinh doanh phù hợp để thúc đẩy chiến lược, các hoạt động bán hàng, marketing nhằm gia tăng lợi nhuận. Vậy mô hình kinh doanh là gì? Đâu là những mô hình kinh doanh mới phổ biến hiện nay? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
1. Mô hình kinh doanh là gì?
Mô hình kinh doanh (hay Business Model) là một thuật ngữ bắt đầu phổ biến vào những năm 90 của thế kỷ 20. Đây là khái niệm dùng để chỉ một kế hoạch hay một hình mẫu mô tả doanh nghiệp đang kinh doanh sản phẩm gì; làm sao doanh nghiệp tìm đến và thiết lập quan hệ với khách hàng; sử dụng những nguồn lực nào; nguồn thu, lợi nhuận công ty đến từ đâu và mức độ thường xuyên ra sao.
Hiểu 1 cách đơn giản, mô hình kinh doanh được dùng để chỉ các khía cạnh cốt lõi của doanh nghiệp như mục tiêu, chiến lược, quy trình kinh doanh, cơ cấu tổ chức, khách hàng mục tiêu, lợi nhuận…
2. Thành phần chính của mô hình kinh doanh
Một mô hình kinh doanh sẽ bao gồm 9 thành phần chính:
– Phân khúc khách hàng (Customer Segment)
Phân khúc khách hàng là yếu tố đầu tiên doanh nghiệp cần quan tâm để xác định nhóm khách hàng cho từng loại sản phẩm/ dịch vụ mà doanh nghiệp muốn tiếp cận và phục vụ. Nhóm khách hàng này có thể là thị trường ngách, thị trường đại chúng, thị trường hỗn hợp hoặc thị trường đa chiều.
– Quan hệ khách hàng (Customer Relationships)
Diễn tả các mối quan hệ mà doanh nghiệp muốn thiết lập với khách hàng của mình, giúp thu hút và giữ chân khách hàng. Có thể triển khai dưới các hình thức như chương trình tri ân, tích điểm, tặng quà, voucher…
– Giải pháp giá trị (Value Proposition)
Là giá trị mà doanh nghiệp mang đến cho khách hàng khi mua sản phẩm/ dịch vụ. Giải pháp giá trị là lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp khiến khách hàng lựa chọn sản phẩm của bạn thay vì lựa chọn sản phẩm của đối thủ.
– Các kênh kinh doanh (Channels)
Là các kênh truyền thông và phân phối giúp đưa giá trị của sản phẩm đến với khách hàng (người tiêu dùng cuối cùng). Các kênh phân phối có thể từ nhà sản xuất, trung tâm vận chuyển, nhà bán lẻ hay các kênh bán hàng online. Mỗi kênh nên có chiến lược marketing riêng.
– Dòng doanh thu (Revenue Streams)
Là luồng doanh thu doanh nghiệp thu được từ phân khúc khách hàng của mình. Có thể tạo dòng doanh thu bằng các cách như bán tài sản, phí sử dụng, phí đăng ký, môi giới, quảng cáo… Sau khi thiết lập luồng doanh thu, điều quan trọng là phải đánh giá được phân khúc khách hàng có thực sự lý tưởng và phù hợp với mục tiêu của doanh nghiệp không.
– Nguồn lực chủ chốt (Key Resources)
Đây là những nguồn lực thiết yếu phục vụ cho mục tiêu và chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Nguồn lực có thể được phân loại thành nguồn lực nhân sự, tài chính, vật lý (ví dụ tài nguyên môi trường) và tri thức (bằng sáng chế). Việc liệt kê các nguồn lực rất quan trọng, giúp bạn có ý tưởng rõ ràng về sản phẩm/ dịch vụ, xác định nguồn lực chủ chốt hoặc không cần thiết, từ đó giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí.
– Hoạt động trọng yếu (Key Activities)
Là những hoạt động cần thiết và quan trọng sẽ tạo ra giải pháp giá trị cho doanh nghiệp và khiến mô hình kinh doanh trở nên hiệu quả. Doanh nghiệp sẽ sử dụng nguồn lực để tạo ra các hoạt động và mang về lợi nhuận cho mình.
– Đối tác chính (Key Partnerships)
Đây là các đối tác để hợp tác cùng phát triển cho mục tiêu kinh doanh, giúp tạo ra giải pháp giá trị. Đối tác của doanh nghiệp bao gồm: Đối tác chiến lược không cạnh tranh lẫn nhau, liên minh chiến lược giữa các đối thủ để cùng nâng thị trường lên, mối quan hệ giữa người mua và nhà cung cấp, đối tác cùng đầu tư.
– Cơ cấu chi phí (Cost Structure)
Là các chi phí cần thiết để duy trì, phát triển và mở rộng hoạt động kinh doanh. Bạn cần xác định tất cả các chi phí liên quan đến doanh nghiệp, tính toán và cân đối các khoản, tăng/ giảm chi phí phù hợp nếu không khi mô hình kinh doanh đi vào hoạt động doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn.
3. Tầm quan trọng của mô hình kinh doanh với doanh nghiệp
Mô hình kinh doanh giống như một bản kế hoạch chi tiết giúp doanh nghiệp định hình lộ trình phát triển rõ ràng trong từng đường đi nước bước, cả trong hiện tại và tương lai. Đồng thời, nó cũng giúp định vị vị trí của công ty trên thị trường và vạch ra những việc phải thực hiện để đạt được điều đó.
Với những công ty chuẩn bị xâm nhập thị trường mới, nó sẽ giúp đánh giá những cơ hội và tiềm năng của 1 dòng sản phẩm mới hoặc xem xét xem chiến lược kinh doanh có phù hợp hay không.
Ngoài ra, mô hình sẽ giúp hình thành các ý tưởng, xây dựng quy trình và cách thức tạo ra giá trị, tìm kiếm các giải pháp và lựa chọn những giải pháp tối ưu nhất.
Quá trình xây dựng mô hình kinh doanh đòi hỏi nhà quản lý phải suy nghĩ về các vấn đề bên ngoài liên quan đến thị trường, khách hàng và những giá trị mang lại. Qua đó, tìm cách cải tiến và nâng cao chất lượng sản phẩm/ dịch vụ, mang giá trị của doanh nghiệp đến với người tiêu dùng.
Đồng thời giúp nhà quản lý, nhân viên và toàn thể các bộ phận hoạt động trong 1 thể thống nhất, chịu trách nhiệm với tất cả các hoạt động, thời gian, tài nguyên tiêu thụ, mục tiêu đề ra hay kết quả đạt được.
Muốn phát triển và đứng vững trên thị trường, doanh nghiệp bạn phải xây dựng được mô hình kinh doanh phù hợp, độc đáo và có tính cạnh tranh. Sản phẩm, dịch vụ có thể bị đối thủ dễ dàng sao chép nhưng mô hình và kế hoạch kinh doanh thì rất khó để sao chép.
4. 5 bước tạo dựng mô hình kinh doanh hiệu quả
Bước 1: Khảo sát, đánh giá nhu cầu khách hàng
Việc làm quan trọng đầu tiên trước khi bắt tay xây dựng mô hình kinh doanh là tìm hiểu, đánh giá nhu cầu của khách hàng. Khách hàng của bạn là ai, có đặc điểm tâm lý, thị hiếu như thế nào? Khách hàng họ đang thiếu gì và cần thỏa mãn cái gì? Từ những dữ liệu thu thập được để vạch rõ chân dung khách hàng, xác định đối tượng, phân khúc khách hàng phù hợp.
Bước 2: Xây dựng ý tưởng cho sản phẩm dựa trên nhu cầu khách hàng
Với đối tượng khách hàng đó, công ty bạn phải xây dựng sản phẩm/ dịch vụ như thế nào để khiến họ hài lòng? Từ đó bắt tay vào nghiên cứu và tạo ra sản phẩm với những ưu thế vượt trội để thỏa mãn nhu cầu khách hàng.
Muốn được như vậy, doanh nghiệp phải tạo ra được những sản phẩm khác biệt về mẫu mã, chất lượng, giá cả, đồng thời thỏa mãn được sở thích của họ. Như vậy mới đủ sức cạnh tranh với những đối thủ cùng ngành khác, lôi kéo khách hàng về phía bạn.
Bước 3: Chọn kênh phân phối phù hợp
Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để khách hàng biết đến sản phẩm của bạn? Để làm điều đó, doanh nghiệp nên lựa chọn các chiến lược quảng bá sản phẩm bằng nhiều hình thức marketing khác nhau như triển lãm, phát tờ rơi, chạy quảng cáo… Đồng thời thu thập phản hồi của khách hàng để ngày càng hoàn thiện sản phẩm/ dịch vụ của mình hơn.
Với mỗi phân khúc khách hàng sẽ có kênh phân phối riêng phù hợp. Thông qua từng kênh phân phối sẽ giúp xác định các chiến lược kinh doanh như giá cả, tiếp thị, duy trì, phân phối, cách thức vận hành để các kênh hoạt động hiệu quả, phù hợp với nhu cầu thị trường ở các thời điểm khác nhau.
Bước 4: Hoạch định chi phí phù hợp trong khâu sản xuất
Để có một mô hình kinh doanh hiệu quả, nhà quản lý phải biết cách tối ưu chi phí – tối đa lợi nhuận. Theo đó sẽ sản xuất ra những sản phẩm chất lượng với chi phí thấp nhất, tạo ra lợi nhuận cao nhất cho doanh nghiệp.
Để tối ưu chi phí, doanh nghiệp có thể áp dụng 1 số cách như tìm nguồn cung giá tốt, chất lượng, áp dụng khoa học – công nghệ để nâng cao hiệu suất, xây dựng đội ngũ năng suất, lành nghề…
Bước 5: Hoàn thiện mô hình và triển khai
Sau khi hoàn thành các bước trên, đã đến lúc bạn bắt tay xây dựng và hiện thực hóa mô hình của mình. Bạn cần chuẩn bị vốn đầu tư, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, nguồn tài chính. Đồng thời tìm kiếm các đối tác tiềm năng và lâu dài để có thể hợp tác bền vững, cùng tạo ra lợi nhuận.
5. Top 12 mô hình kinh doanh mới và có tỷ lệ thành công cao tại Việt Nam
Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc lên ý tưởng, hãy tham khảo top 12 mô hình kinh doanh mới và có tỷ lệ thành công cao tại Việt Nam 2021 này nhé!
– Mô hình thương mại điện tử E-commerce:
Mô hình này cho phép các công ty và cá nhân thực hiện việc kinh doanh, sản xuất, tiếp thị, mua bán và phân phối hàng hóa/ dịch vụ qua các mạng điện tử, đặc biệt là Internet.
Thương mại điện tử cho phép các doanh nghiệp kết nối 1 cách linh hoạt, hợp tác chặt chẽ với nhà cung cấp và đối tác, qua đó có thể thỏa mãn tốt hơn nhu cầu và mong đợi của khách hàng. Việc xây dựng 1 trang web và thương mại điện tử không quá tốn kém, không phải trả chi phí cụ thể cho việc kinh doanh chính thống nên hiện nay có rất nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ áp dụng mô hình này.
– Mô hình tiếp thị liên kết Affiliate Marketing
Tiếp thị liên kết kết nối một doanh nghiệp có sản phẩm để bán với nhà tiếp thị có thể bán sản phẩm đó. Với doanh nghiệp, đây là một hình thức tăng doanh thu và lợi nhuận mới mẻ, hiệu quả, giúp công ty tiếp thị sản phẩm/ dịch vụ của mình dựa trên nền tảng Internet.
Với người tiếp thị, đây là một hình thức kiếm tiền online bằng cách quảng cáo sản phẩm của người khác thông qua các đường link và hưởng hoa hồng thông qua lượng truy cập, doanh số bán hàng hay khi khách hàng mua sản phẩm.
– Mô hình nhượng quyền thương mại:
Là mô hình mà sử dụng mô hình kinh doanh thành công của một công ty khác, cho phép bên nhận quyền tiếp cận với kiến thức, quy trình và nhãn hiệu kinh doanh độc quyền của bên nhượng quyền. Để mua nhượng quyền, bên nhận quyền sẽ trả 1 khoản chi phí khởi động ban đầu và phí cấp phép hàng năm hoặc % doanh thu. Vì đây là mô hình đã thành công và có quy trình rõ ràng nên người mua nhượng quyền sẽ không cần tốn quá nhiều thời gian nghiên cứu từng bước để xây dựng mô hình, phát triển sản phẩm…
– Mô hình Dropship:
Kinh doanh Dropship cho phép bạn bán hàng nhưng không cần bỏ vốn, không cần nhập hàng. Công việc chính của bạn là quảng bá sản phẩm, tìm kiếm khách hàng và sau đó nhà sản xuất/ nhà cung cấp sẽ gửi hàng trực tiếp đến địa chỉ của khách hàng. Lợi nhuận tạo ra chính là phần chênh lệch giữa giá bán của nhà sản xuất và giá mà bạn báo cho khách hàng.
– Mô hình order:
Bán hàng order không cần bạn phải bỏ ra số vốn lớn, không cần có sẵn hàng hóa hay sản phẩm mà khi nào khách hàng đặt thì bạn mới nhập về để bán. Thu nhập tạo ra chính là khoản chênh lệch giữa giá nhập và giá bán ra.
Thường sản phẩm sẽ được order từ cả trong nước và ngoài nước. Các mặt hàng có nhu cầu order lớn là thời trang, phụ kiện, mỹ phẩm, đồ ăn.
– Mô hình ẩn doanh thu:
Với mô hình này, người dùng không phải trả tiền cho các dịch vụ được cung cấp, nhưng doanh nghiệp vẫn kiếm được các dòng doanh thu từ các nguồn khác.
Tiêu biểu cho mô hình này là 2 gã khổng lồ Google và Facebook. Họ cho phép người dùng sử dụng miễn phí, tuy nhiên lại có thể kiếm được số tiền khủng từ dữ liệu người dùng bằng cách bán thông tin cho các doanh nghiệp khác dưới hình thức quảng cáo.
– Mô hình doanh thu lợi nhuận từ những sản phẩm đi kèm
Bằng cách khiến cho khách hàng cảm thấy thích thú 1 sản phẩm của mình, doanh nghiệp sau đó có thể tận dụng lòng trung thành của họ để bán kèm các sản phẩm khác. Qua đó, bạn vừa có thể bán sản phẩm chính, vừa quảng bá sản phẩm mới và thu thập phản hồi của khách hàng mà không cần bỏ ra nhiều thời gian, chi phí để nghiên cứu và đánh giá.
– Mô hình trải nghiệm
Khách hàng luôn có mong muốn được trải nghiệm một sản phẩm, dịch vụ trước khi đưa ra quyết định mua hàng. Bởi nếu được trải nghiệm họ sẽ có những cảm nhận khách quan nhất và đánh giá xem liệu sản phẩm đó có phù hợp với mình không.
Một trong những công ty áp dụng hiệu quả mô hình này là Tesla Motor. Tại các gian trưng bày của Tesla, khách hàng có thể trải nghiệm, thử xe, tìm hiểu kỹ lưỡng trước khi quyết định mua xe và hãng có thể bán hàng trực tiếp cho họ.
– Mô hình môi giới
Với mô hình này, cá nhân/ doanh nghiệp trung gian sẽ đóng vai trò kết nối người mua và người bán để việc mua bán diễn ra thuận tiện hơn. Sau đó người mua hoặc người bán hoặc cả 2 sẽ trả 1 khoản chi phí gọi là “hoa hồng” cho người trung gian vì đã giới thiệu.
Mô hình này phổ biến nhất là trong ngành bất động sản, ngoài ra còn có các loại môi giới trong ngành vận chuyển hàng hóa, bảo hiểm…
– Mô hình cho thuê
Thường được áp dụng đối với các sản phẩm/ dịch vụ thuộc phân khúc giá cao mà khách hàng không có hoặc chưa đủ điều kiện để mua toàn bộ. Vì vậy, khách hàng sẽ lựa chọn giải pháp thuê trong 1 khoảng thời gian nhất định. Các sản phẩm cho thuê thường là nhà, xe…
– Mô hình Freemium
Đây là mô hình kinh doanh có sự kết hợp giữa dịch vụ trả phí và miễn phí. Theo đó, doanh nghiệp sẽ cung cấp miễn phí loại sản phẩm với 1 số chức năng cơ bản, không đầy đủ. Nếu người dùng muốn trải nghiệm đầy đủ sẽ phải trả khoản chi phí cho các tính năng nâng cấp hơn.
Phiên bản miễn phí được sử dụng để tạo tệp khách hàng tiềm năng và thiết lập nền tảng cho các giao dịch trong tương lai, sau đó bạn có thể mời khách hàng trả phí để sử dụng tính năng vượt trội.
– Mô hình kinh doanh theo hình thức đăng ký
Theo hình thức này, khách hàng sẽ trả 1 khoản chi phí nhất định theo định kỳ để có quyền sở hữu một sản phẩm/ dịch vụ nào đó. Tuy nhiên, để duy trì mô hình kinh doanh theo hình thức đăng ký, doanh nghiệp cần rất nhiều nguồn lực để tạo nội dung mới, cung cấp các dịch vụ ưu việt để thúc đẩy khách hàng tiếp tục đăng ký sử dụng ở kỳ tới.
Hiện nay, có rất nhiều doanh nghiệp lớn áp dụng mô hình này, có thể kể đến như Netflix, Spotify…
Trên đây là 12 mô hình kinh doanh mới hiệu quả nhất hiện nay, đã và đang được rất nhiều doanh nghiệp áp dụng thành công, tạo ra lợi nhuận lớn.
Để giúp các doanh nghiệp xây dựng được mô hình kinh doanh phù hợp cũng như lập được kế hoạch kinh doanh hiệu quả, đội ngũ chuyên gia tại Sodes đã nghiên cứu và xây dựng nên BỘ TÀI LIỆU LẬP KẾ HOẠCH KINH DOANH TỪ A-Z.
Với hướng dẫn chi tiết từng bước từ khi hoạch định chiến lược, nghiên cứu thị trường đến các bước xây dựng kế hoạch tài chính, nhân sự, bán hàng, phân phối sản phẩm, dự trù rủi ro. Tích hợp bộ khung chuẩn chỉnh dưới dạng file mềm Word, Excel, Pdf có thể áp dụng trực tiếp và mẫu kế hoạch kinh doanh thành công từ 30+ doanh nghiệp thành công để tham khảo kinh nghiệm.
Thông tin chi tiết xem tại: https://sodes.vn/kehoachkinhdoanh/01
