Mục lục
Mỗi doanh nghiệp khác nhau sẽ có các hình thức trả lương khác nhau tùy thuộc vào tính chất hoạt động, đặc điểm kinh doanh, nhu cầu nhân sự..Việc lựa chọn hình thức trả lương phù hợp rất quan trọng; nó ảnh hưởng đến năng lực làm việc của cấp dưới, dung hòa lợi ích giữa nhân viên và sếp đồng thời tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh trong nội bộ.
Vậy làm sao để CEO nhận biết cách trả lương hiện tại có đang phù hợp với doanh nghiệp hay không? Đọc ngay 4 hình thức trả lương và hoàn cảnh áp dụng nó trong bài viết dưới đây.
1. Hình thức trả lương theo thời gian
Đây là phương thức trả lương đơn giản nhất được áp dụng hiện nay, tiền lương được trả tùy theo số thời gian làm việc của lao động (giờ, ngày, tuần hoặc tháng). Trong đó, tiền công mỗi nhân viên theo thời gian là khác nhau, tương ứng với trình độ của từng người qua nấc thang điểm mà doanh nghiệp đưa ra. Mức lương này có thể sẽ có thêm các khoản phụ cấp như: xăng xe, điện thoại…
Đối tượng áp dụng:
- Áp dụng trong các dây chuyền sản xuất công nghiệp.
- Các công việc đòi hỏi tính chính xác và chất lượng cao.
- Những công việc có tính chất đặc biệt yêu cầu tính sáng tạo.
- Dùng để trả lương cho cấp quản lý điều hành doanh nghiệp.
- Áp dụng cho công việc mà khó xác định khối lượng chính xác và không có định mức khoán sản phẩm.
Ưu nhược điểm của hình thức trả lương theo thời gian
- Ưu điểm: dễ hiểu, dễ tính và dễ áp dụng. Theo hình thức này, người lao động không phải lo lắng chạy theo số lượng sản phẩm, do đó họ có nhiều thời gian để sáng tạo, đầu tư cho chất lượng công việc hơn.
- Nhược điểm: Trong nhiều trường hợp mức lương mà người lao động nhận được không tương xứng với những đóng góp của họ trong một khoảng thời gian nhất định. Từ đó không đảm bảo tính công bằng trong công tác trả lương, khả năng thúc đẩy năng suất lao động bị hạn chế đáng kể.
2 cách tính lương theo thời gian thông dụng
Cách 1:
Lương tháng = [Lương + phụ cấp (nếu có)]/ số ngày công chuẩn theo tháng * số ngày làm việc thực tế
Hoặc, cũng có thể sử dụng công thức tính sau:
Lương tháng = Lương – lương/ số ngày công chuẩn theo tháng * số ngày nghỉ không lương
Trong đó, Số ngày công chuẩn theo tháng được tính = Số ngày trong tháng – Số ngày nghỉ. Theo quy định sẽ không được quá 26 ngày.
Theo cách tính này, lương tháng thường sẽ cố định, người lao động sẽ không có quá nhiều băn khoăn về mức lương mỗi tháng. Bởi số tiền trừ cho mỗi ngày công không lương là cố định, nghỉ bao nhiêu sẽ trừ bấy nhiêu. Trường hợp đủ ngày thì theo quy định sẽ hưởng đủ mức tiền lương.
Cách 2:
Trường hợp nếu kế toán không muốn mất quá nhiều thời gian để tính mỗi tháng có bao nhiêu công chuẩn như trên. Thì thường sẽ chọn một con số ngày công tiêu chuẩn cố định để chia (Thường là 26 ngày hoặc 24 ngày). Từ đó công thức tính lương tháng sẽ có như sau:
Lương tháng = [Lương + Phụ cấp]/ 26 * số ngày công thực tế làm việc
So với cách 1, cách thứ 2 mức lương có thể sẽ dao động theo từng tháng phụ thuộc vào số ngày công thực tế làm việc.
Với cách tính lương này thì có vẻ dễ dàng hơn trong việc tính toán và theo dõi tiền lương trên sổ sách. Tuy nhiên cũng tùy vào đặc thù của từng doanh nghiệp, yêu cầu sử dụng của CEO mà có thể chọn 1 trong 2 cách trên để theo dõi, tính toán lương sao cho hợp lý nhất.
Ví dụ về 2 cách trả lương trên
Nhân viên A đi làm với mức lương thỏa thuận và phụ cấp là 8 triệu. Giả sử A đi làm đủ công mỗi tháng.
* Cách 1: Tháng 2/2021 có 28 ngày, trong đó có 4 ngày chủ nhật => số ngày công chuẩn trong tháng là 24 công.
Lương tháng 2 = (8.000.000/24) x 24 = 8.000.000 đồng
Tháng 3/2021 có 31 ngày, có 4 ngày chủ nhật => Số ngày công chuẩn là 27 công.
Lương tháng 3 = (8.000.000/27) x 27 = 8.000.000 đồng
* Cách 2: Lương thỏa thuận và phụ cấp của A trên 26 ngày công là 8.000.000đ
Tháng 2 có 28 ngày và 4 ngày chủ nhật, số ngày làm việc thực tế là 24 ngày.
Lương tháng = (8.000.000/26) x 24 = 7.384.615 đồng
Tháng 3 có 31 ngày và 4 ngày chủ nhật, số ngày làm việc thực tế là 27
Lương tháng = (8.000.000/26) x 27 = 8.307.692 đồng
=> Như vậy theo cách tính lương thứ nhất, lương của A không thay đổi dù có 24 ngày công hay 27 ngày công. Ngược lại cách thứ 2 sẽ phụ thuộc vào số ngày công thực tế của tháng đó.
2. Hình thức trả lương theo sản phẩm
Trả lương theo sản phẩm là hình thức trả lương đi liền với số lượng và chất lượng sản phẩm. Nó gắn chặt năng suất lao động với thù lao nhận được, từ đó thúc đẩy nhân sự làm việc hăng say, cống hiến hết mình, nâng cao hiệu suất để tạo ra nhiều sản phẩm hơn nữa.
Hình thức trả lương theo sản phẩm bao gồm nhiều loại khác nhau, phụ thuộc vào đối tượng hưởng lương và trường hợp thực tế. Trong đó bao gồm:
- Lương theo sản phẩm trực tiếp không hạn chế
- Lương theo sản phẩm gián tiếp
- Lương theo sản phẩm có thưởng
- Lương theo sản phẩm lũy tiến
- Lương theo sản phẩm tập thể
Đối tượng áp dụng
Đối tượng áp dụng có thể là người lao động trực tiếp và cả lao động gián tiếp tạo ra sản phẩm, chủ yếu xuất hiện tại các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa, may mặc, gia công, nơi đòi hỏi số lượng sản phẩm đầu ra lớn.
Ưu nhược điểm của hình thức trả lương theo sản phẩm:
- Ưu điểm: Trả lương theo sản phẩm giúp khuyến khích người lao động nâng cao năng suất làm việc, trình độ tay nghề. Họ cũng sẽ ý thức được trách nhiệm và quyền lợi của mình khi hoàn thành công việc được giao. Bên cạnh đó tính chính xác và công bằng trong hình thức này cũng được đảm bảo hơn so với cách trả lương theo thời gian.
- Nhược điểm: Hình thức này gây khó khăn và mất thời gian hơn trong việc tính toán khi mỗi người với số lượng sản phẩm khác nhau sẽ có mức lương khác nhau. Hơn nữa, nhân sự có thể ồ ạt chạy theo số lượng sản phẩm để đạt mục đích lương cao trong khi chất lượng sản phẩm thì dở tệ, gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp.
Công thức tính lương
Lương = Số lượng sản phẩm * Đơn giá lương trên một sản phẩm
Trong đó:
- Đơn giá lương trên một sản phẩm phụ thuộc vào mức độ chuyên môn hóa của sản phẩm, do doanh nghiệp tự thỏa thuận với người lao động.
- Số lượng sản phẩm là số sản phẩm đã hoàn thành và được nghiệm thu
3. Trả lương khoán
Lương khoán được hiểu là mức lương trả cho nhân sự khi hoàn thành công việc theo đúng chất lượng đã được giao hoặc theo yêu cầu khác từ ông chủ.. Lương khoán có thể trả theo thời gian, sản phẩm, hoặc kể cả doanh thu…Tiền lương khoán mà doanh nghiệp chi trả phải cao hơn mức lương tối thiểu của nhà nước quy định.
Xem thêm: Mức lương tối thiểu vùng 2021 mới nhất.
Đối tượng áp dụng
Hình thức này được áp dụng cho những công việc cồng kềnh, nhiều giai đoạn không thể giao tới từng chi tiết, từng bộ phận. Hoặc nếu giao từng chi tiết hay bộ phận sẽ không đạt được hiệu quả mà phải giao toàn bộ công việc với những yêu cầu cụ thể cho nhân sự triển khai trong một khoảng thời gian nhất định.
Cách trả lương này thường gặp trong các doanh nghiệp xây dựng, thầu xây dựng nhà ở, cầu cống,..
Ưu nhược điểm của lương khoán
- Ưu điểm: Dễ dàng cho cả người lao động và chủ doanh nghiệp trong việc thỏa thuận đơn giá thực hiện công việc.
- Nhược điểm: Trong nhiều trường hợp người sử dụng lao động cần ứng trước một khoản tiền cho người lao động nếu công việc diễn ra trong một thời gian dài.
Công thức tính
Lương = Mức lương khoán x Tỉ lệ % hoàn thành công việc.
Với trường hợp áp dụng lương khoán thì các doanh nghiệp thường phải sử dụng các hợp đồng giao khoán để làm việc và đưa ra mức lương khoán phù hợp.
Sau khi hoàn thành công việc và 2 bên đã tiến hành nghiệm thu. Bên giao khoán có trách nhiệm trả cho bên nhận khóa khoản thù lao theo đúng thỏa thuận.
4. Trả lương theo doanh thu
Đây là hình thức trả lương mà thu nhập của nhân sự phụ thuộc vào việc đạt được mục tiêu doanh số và chính sách lương thưởng của công ty. Lương theo doanh thu bao gồm lương cứng và thưởng theo doanh thu, được trả theo một số cách sau:
- Trả lương theo doanh số cá nhân
- Trả lương theo doanh số nhóm
- Các hình thức khác như công nợ, phát triển thị trường,…
Đối tượng áp dụng
Hình thức này thường áp dụng cho nhân viên kinh doanh, nhân viên bán thời gian…tại hầu hết các doanh nghiệp. Đặc biệt, hình thức này được ứng dụng mạnh mẽ tại các doanh nghiệp bán lẻ, ngành FMCG nói chung.
Ngoài ra tùy theo quan điểm kinh doanh, một số doanh nghiệp còn áp lương này cho cả bộ phận văn phòng, những người không chịu trách nhiệm trực tiếp về doanh thu.
Ưu nhược điểm
- Ưu điểm: Trả lương theo hình thức này thì sẽ kích thích nhân sự hăng say làm việc và cố gắng tạo ra nhiều lợi ích hơn (về sản phẩm hoặc doanh số). Thúc đẩy tăng trưởng doanh thu với chi phí lao động hữu hạn, tối đa hóa lợi nhuận doanh nghiệp.
- Nhược điểm: Với khía cạnh nhân sự, lương theo doanh thu vô hình chung tạo nên một áp lực lớn tới họ. Đặc biệt khi sếp đặt chỉ tiêu quá cao, nhân viên cố gắng hết sức vẫn khó lòng đạt được dẫn tới tâm lý bức bối, chán nản, mâu thuẫn nội bộ leo thang, nhân sự lũ lượt rời bỏ doanh nghiệp.
Công thức tính
Lương = Lương cứng (cố định hàng tháng) + Mức hưởng theo doanh số
Trong đó:
- Với mức lương cứng cố định, phần lương này sẽ dựa trên thỏa thuận trong hợp đồng giữa người lao động và doanh nghiệp. Theo đó, CEO phải đảm bảo người lao động vẫn nhận đủ phần lương này kể cả khi chưa tạo ra doanh thu. Mức lương này chỉ đủ để bù đắp cho các chi phí tối thiểu trong tháng cho nhân viên như: xăng, xe, điện thoại, cơm trưa..
- Lương theo doanh thu phụ thuộc vào chính sách lương thưởng của công ty, có thể trả theo doanh số cá nhân hoặc nhóm.
Xem thêm: Mẫu quy chế lương thưởng cho doanh nghiệp
5. Khắc phục nhược điểm của các hình thức trả lương với phương pháp trả lương 3P
Nhằm khắc phục những điểm yếu không mong muốn của các hình thức trả lương truyền thống, các chuyên gia đã nghiên cứu và cho ra đời phương pháp trả lương 3P. Đây là giải pháp tối ưu với 3 tiêu chí:
- Trả lương theo VỊ TRÍ – Vị trí và trách nhiệm càng cao thì lương sẽ càng cao.
- Trả lương theo NĂNG LỰC – Ai có năng lực làm việc tốt hơn, xứng đáng với mức lương cao hơn.
- Trả lương theo KẾT QUẢ – Trong quá trình làm việc, nhân sự nào đạt/ vượt KPI, đem về thành quả tốt thì đãi ngộ cũng sẽ tăng tương ứng theo từng bậc rõ ràng.
Với 3 tiêu chí rõ ràng như vậy, hình thức trả lương 3P đảm bảo sự công bằng, chi tiết, khiến nhân viên “tâm phục, khẩu phục”, tự giác phấn đấu chăm chỉ đem về nhiều lợi ích để gia tăng lương thưởng từ đó doanh nghiệp phát triển ổn định, nhanh chóng.
⇒ Từ A-Z về xây dựng hệ thống lương 3P cùng hệ thống biểu mẫu, công thức chi tiết đã được hệ thống hóa bài bản và tích hợp trọn vẹn trong Bộ tài liệu TRẢ LƯƠNG 3P TỐI ƯU – HIỆU QUẢ. Cụ thể bao gồm:
- Hướng dẫn chi tiết từng bước xây dựng và áp dụng hiệu quả phương pháp trả lương 3P vào doanh nghiệp.
- Đa dạng mẫu bảng lương có sẵn công thức tính toán của các loại hình doanh nghiệp khác nhau.
- Hệ thống quy chế về tiền lương và bảo hiểm mới nhất, cập nhật chi tiết theo các quy định hiện hành.
- Bí quyết tạo động lực thúc đẩy hiệu suất làm việc của nhân sự, xây dựng văn hóa làm việc chuyên nghiệp, giữ chân nhân tài hiệu quả.
- Đi kèm khung năng lực đánh giá nhân sự, lộ trình công danh rõ ràng, ma trận đào tạo nhân sự chuyên nghiệp..giúp phát triển và đào tạo nhân viên toàn diện.
Đặc biệt, mọi nội dung được cụ thể hóa dưới dạng file Word, Excel, PDF giúp CEO nhanh chóng tiếp cận, dễ dàng áp dụng trực tiếp và đem lại hiệu quả trong thời gian ngắn!
Tham khảo thêm TÀI LIỆU LƯƠNG TẠI ĐÂY.
