Chứng khoán là gì? Thị trường chứng khoán là gì?

Chứng khoán là gì? Có nên hay không nên đầu tư vào thị trường chứng khoán và những điều cần lưu ý cho người mới bắt đầu chơi chứng khoán.

Ở thị trường Việt Nam, chứng khoán và thị trường chứng khoán là một kênh đầu tư tài chính có số lượng nhà đầu tư tham gia lớn bởi khả năng sinh lời cao hơn nhiều so với tiền gửi ngân hàng. Do đó, trong mấy năm trở lại đây thị trường chứng khoán gần như bùng nổ khi mà số lượng người tham gia vào chứng khoán ngày một tăng. Có rất nhiều người tham gia vào chứng khoán vì chạy theo lợi nhuận chứ thực sự chưa hiểu rõ về nó.

Vậy chứng khoán là gì? Thị trường chứng khoán là gì? Chứng khoán có bao nhiêu loại? kienthucquantri.vn sẽ giải đáp thắc mắc cho bạn ngay trong bài viết này.

Chứng khoán là gì?

Chứng khoán là gì?

Chứng khoán (tên tiếng anh là Securities) là một bằng chứng xác nhận quyền sở hữu hợp pháp của người sở hữu với tài sản hoặc phần vốn của doanh nghiệp hay tổ chức phát hành. Theo Wiki, chứng khoán có thể là hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hay dữ liệu điện tử. 

Chứng khoán là một tài sản tài chính có thể giao dịch mua – bán trên thị trường, các công ty sẽ phát hành chứng khoán để huy động  vốn từ thị trường khi đó các nhà đầu tư sẽ rót tiền vào mua chứng khoán và đồng thời sẽ là chủ sở hữu một phần tài sản hoặc vốn của doanh nghiệp phát hành.

Các loại chứng khoán

Theo pháp luật quy định thì hiện nay trên thị trường có 5 loại chứng khoán bao gồm:

• Cổ phiếu
• Trái phiếu
• Chứng khoán phái sinh
• Chứng chỉ quỹ
• Chứng chỉ có nguồn gốc chứng khoán

Cụ thể từng loại như sau:

Cổ phiếu 

Cổ phiếu (tên tiếng anh là Stock) là chứng khoán vốn, xác nhận quyền sở hữu một phần tài sản của doanh nghiệp phát hành với nhà đầu tư. Người mua và sở hữu cổ phiếu gọi là cổ đông và đồng thời sẽ là đồng chủ sở hữu của doanh nghiệp phát hành.

Cổ phiếu có tính thanh khoản cao và trên thị trường hiện nay có 2 loại cổ phiếu chính là cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi.

• Cổ phiếu thường (hay cổ phiếu phổ thông): Cổ phiếu thường dùng để xác định quyền sở hữu của cổ đông. Người nắm giữ cổ phiếu này sẽ có quyền quản lý, kiểm soát các hoạt động kinh doanh của công ty hay là tham gia vào các cuộc họp hội đồng quản trị và được bỏ phiếu quyết định các vấn đề lớn của công ty.

Đối với loại cổ phiếu này trong trường hợp công ty kinh doanh phá sản, cổ đông chỉ được nhận số tiền còn lại sau khi đã chi trả hết các khoản nợ và cổ phiếu ưu đãi.

• Cổ phiếu ưu đãi (bao gồm: cổ phiếu ưu đãi hoàn lại, ưu đãi cổ tức, ưu đãi biểu quyết) là loại cổ phiếu có cổ tức xác định bằng một số tiền ấn định được in trên cổ phiếu hoặc được tính theo tỷ lệ phần trăm theo mệnh giá cổ phiếu.

Cổ phiếu ưu đãi không có quyền tham gia vào bỏ phiếu hay quản lý kiểm soát doanh nghiệp. Nhưng lợi thế của cổ phiếu ưu đãi là sẽ được trả trước cổ phiếu phổ thông và trong trường hợp công ty phá sản thì cổ phiếu ưu đãi cũng được hoàn lại vốn góp trước cổ phiếu phổ thông.

Tìm hiểu thêm: Cổ phiếu là gì?

Trái phiếu

Trái phiếu là một loại hình chứng khoán nợ. Nó có thể được phát hành bởi doanh nghiệp hay một tổ chức chính quyền như kho bạc Nhà nước .

Người mua trái phiếu có thể là các cá nhân, doanh nghiệp hay chính phủ. Đơn vị phát hành hành trái phiếu phải có trách nhiệm trả lãi và thanh toán nợ gốc cho chủ sở hữu vào thời điểm đáo hạn. Tức là trái phiếu chính là bằng chứng cho việc doanh nghiệp hay chính phủ đang vay nhà đầu tư một số tiền.

Hiện nay, trên thị trường có 3 loại trái phiếu phổ biến sau: 

• Theo chủ thể phát hành gồm có trái phiếu địa phương, trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp.
• Theo tính chất chuyển đổi gồm có trái phiếu chuyển đổi và trái phiếu không chuyển đổi.
• Theo hình thức trả lãi gồm có trái phiếu thả nổi, trái phiếu cố định và trái phiếu chiết khấu.

Điểm đặc biệt của trái phiếu là lãi của chủ sở hữu là cố định mỗi kỹ chứ không phụ thuộc vào tình hình kinh doanh của doanh nghiệp. Nhưng chủ sở hữu trái phiếu lại không có quyền tham gia vào các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, cũng không có quyền bỏ phiếu.

Trái phiếu có thời hạn và nếu bạn muốn rút vốn trước hạn bạn có thể bán lại cho doanh nghiệp và thu vốn về. Điều này có nghĩa là bạn sẽ từ chối nhận tiền lãi.

Trong trường hợp công ty phá sản thì những người sở hữu trái phiếu sẽ là ưu tiên trả nợ trước.

Xem thêm: Trái phiếu là gì? Phân loại trái phiếu

Chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh là một công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng bao gồm: Hợp đồng quyền chọn, hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai. Các hợp đồng này không có giá trị nội tại mà chỉ thể hiện một sự cam kết và thỏa thuận xác nhận quyền, nghĩa vụ của 2 bên với việc thanh toán tiền, chuyển giao số lượng tài sản theo mức giá đã được xác định ở một thời điểm trong tương lai.

Chứng khoán phái sinh được coi như là một công cụ để phòng chống rủi ro có thể phát sinh bằng cách xác định giá giao dịch ngay ở thời điểm hiện tại. Do vậy, dù có bất kỳ phát sinh nào liên quan đến tài sản trong tương lai thì những người sở hữu chứng khoán này vẫn được thanh toán đúng hạn với mức giá ghi trên hợp đồng.

Tìm hiểu thêm: Chứng khoán phái sinh là gì?

Chứng chỉ quỹ

Chứng chỉ quỹ là loại chứng khoán được phát hành bởi công ty quản lý quỹ, nó xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần vốn góp của quỹ đầu tư chứng khoán. Số tiền quỹ thu hút được sẽ mang đi đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản, vàng,…

Nhà đầu tư sẽ không trực tiếp kiểm soát các hoạt động đầu tư liên quan đến số tiền trong quỹ mà các đơn vị quản lý có đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm sẽ quản lý sẽ sử dụng tiền để đầu tư sinh lời.

Tìm hiểu thêm: Chứng chỉ quỹ là gì?

Chứng chỉ nguồn gốc chứng khoán

Ngoài các loại chứng khoán nêu trên, chắc hẳn bạn đã từng nghe qua chứng chỉ thụ hưởng, chứng quyền, chứng kế. Đây chính là một số loại chứng chỉ có nguồn gốc chứng khoán. Những loại này thể hiện quyền mua – bán hoặc thụ hưởng của nhà đầu tư đối với chứng khoán.

Cụ thể: 

• Chứng quyền: Là giấy xác nhận quyền mua cổ phiếu mới phát hành từ một doanh nghiệp, nó được phát hành cho cổ đông cũ của công ty hoặc chủ sở hữu có thể dùng giao dịch mua – bán.
• Chứng kế: là các loại giấy tờ kèm theo khi mua trái phiếu để xác định quyền lợi của các nhà đầu tư. Chứng chỉ thụ hưởng cũng có thể giao dịch mua – bán trên thị trường giữa các nhà đầu tư với nhau.

Đặc điểm của chứng khoán

• Khả năng thanh khoản cao: Chứng khoán có khả năng thanh khoản cao chỉ đứng sau tiền mặt, thể hiện qua khả năng mua bán trên thị trường. Mỗi một loại chứng khoán có tính thanh khoản khác nhau, trong đó cổ phiếu có mức thanh khoản cao nhất.

• Rủi ro: Chứng khoán là một loại tài sản tài chính chịu tác động lớn của rủi ro như: rủi ro chính trị, rủi ro thị trường, rủi ro lạm phát,…
• Khả năng sinh lời cao: Chứng khoán là một tài sản sinh lợi nhuận có được từ cổ tức được chia hoặc việc tăng giá chứng khoán trên thị trường.
• Các loại chỉ số chứng khoán: trên thị trường chứng khoán có rất nhiều chỉ số, ví dụ như: VN30, Vn-Index, HNX30, Vietnam Securities Indexes, VNX-Allshare,…

Thị trường chứng khoán là gì?

Thị trường chứng khoán là gì?

Thị trường chứng khoán là gì? Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua – bán các loại chứng khoán. Thị trường chứng khoán được chia làm 2 loại: thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp.

• Thị trường sơ cấp: Đây là nơi chứng khoán được phát hành và bán cho người mua đầu tiên. Chứng khoán trong thị trường này gọi là chứng khoán mới phát hành, còn giá bán là giá phát hành. Thị trường sơ cấp hoạt động với mục đích cung cấp vốn cho các nhà phát hành để họ đầu tư vào sản xuất kinh doanh. Đồng thời nó cũng giải quyết được tình trạng mất cân đối giữa cung cầu vốn.
• Thị trường thứ cấp: là nơi diễn ra tráo đổi, giao dịch mua bán chứng khoán đã phát hành với mục đích kiếm lợi nhuận. Chứng khoán đã phát hành trong thị trường này có tính thanh khoản cao, giúp cho dòng vốn được phân phối hiệu quả hơn, làm gia tăng thời hạn vốn từ ngắn hạn sang trung hạn và dài hạn. 

Các chủ thể tham gia vào thị trường chứng khoán

• Bên bán: Chủ yếu là những công ty đã niêm yết phát hành chứng khoán.
• Bên mua: Chủ yếu là nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ hoặc các tổ chức, doanh nghiệp.
• Nơi niêm yết và chứng bày cổ phiếu:  Là nơi cung cấp những thông tin, chỉ số giá chứng khoán, đại diện là sở giao dịch chứng khoán.
• Cơ quan quản lý: Ở đây là Ủy ban chứng khoán nhà nước – cơ quan quản lý cao nhất tại Việt Nam.
• Đơn vị cung cấp dịch vụ: Ở đây là các công ty chứng khoán làm môi giới. Công ty chứng khoán là định chế tài chính trên thị trường, là nhà tư vấn tài chính, cung cấp các dịch vụ để hỗ trợ bên mua và bên bán gặp nhau.

Thị trường chứng khoán đóng vai trò quan trọng như thế nào?

1. Vai trò đối với kinh tế

Chứng khoán và thị trường chứng khoán là thước đo sức mạnh của một nền kinh tế của một quốc gia. Chính phủ có thể kiểm soát được các công ty niêm yết nhờ vào thị trường chứng khoán bởi những thông tin về tình hình sản xuất kinh doanh, báo cáo tài chính của công ty đều được công khai . Bên cạnh đó, các chỉ số đo lường hay giá cổ phiếu thể hiện nền kinh tế đang trong giai đoạn tốt hay không. 

2. Vai trò đối với doanh nghiệp (các công ty phát hành)

Để huy động được các nguồn vốn dài hạn ngoài việc đi vay ngân hàng, các công ty thực hiện huy động thông qua hình thức phát hành các loại chứng khoán. Đây chính là kênh mang lại nguồn vốn dồi dào từ các nhà đầu tư giúp các công ty phát triển các hoạt động kinh doanh của mình.

3. Vai trò đối với các nhà đầu tư

Thị trường chứng khoán là một nơi đầu tư hứa hẹn đầy tiền năng. Một trong những lợi ích chính của việc đầu tư vào thị trường chứng khoán là  để tìm kiếm cơ hội đầu tư để từ đó thu được lợi nhuận. Nhà đầu tư mua – bán kiểm soát tiền từ nguồn tiền rảnh rỗi để tạo thu nhập thụ động. Thị trường chứng khoán có xu hướng tăng theo sự phát triển của nền kinh tế hay theo sự tăng trưởng của các công ty. Đầu tư nên lựa chọn đầu tư vào các công ty có tình hình tài chính ổn định, có xu hướng phát triển mạnh có thể tạo ra lợi nhuận cho nhà đầu tư.

Một số lưu ý khi mới bắt đầu tham gia vào thị trường chứng khoán

Bất kể tham gia vào thị trường tài chính nào cũng vậy, bạn nên đầu tư tìm hiểu về thị trường đó. Việc nắm bắt rõ thị trường thì bạn mới có thể đầu tư hiệu quả được, đối với chứng khoán cũng vậy. Với những người mới tham gia vào thị trường chứng khoán, dưới đây là một số lưu ý quan trọng mà các bạn cần nắm được: 

• Trước khi tham gia vào thị trường chứng khoán, điều mà bạn cần làm đầu tiền là trau dồi các kiến thức cần thiết liên quan tới cách đọc báo cáo tài chính và các chỉ số liên quan, cách phân tích kinh tế vĩ mô và vi mô,…
• Khi đã tích lũy được đầy đủ các kiến thức, bạn cần xác định cụ thể được loại hình đầu tư chứng khoán nào mà bạn hướng đến. Nếu bạn là người ưa thích mạo hiểm, bạn có thể chọn lựa cổ phiếu (vì nó có tính rủi ro cao). Ngược lại, nếu bạn là người thận trọng, muốn có nguồn thu nhập chắc chắn hơn thì trái phiếu hoặc chứng chỉ quỹ sẽ là loại hình bạn nên ưu tiên.
• Xác định rõ về khả năng tài chính của bản thân dành cho việc đầu tư, phân bổ danh mục sao cho hợp lý tránh tình trạng tiền sạch túi vì đầu tư. 
• Nếu bạn chưa sẵn sàng đi một mình thì nên chọn cho một nhà môi giới chứng khoán giỏi và uy tín để giúp bạn đầu tư.
• Trong quá trình giao dịch, bạn luôn cần theo sát xu hướng, liên tục cập nhật tin tức để có thể phân tích thị trường một cách chính xác.
• Phải luôn trong chuẩn bị tinh thần sẵn sàng cắt lỗ khi cần thiết để đảm bảo nguồn vốn của mình, tránh giao dịch khi ở trong trạng thái hoang mang.

Hy vọng với những chia sẻ của chúng tôi sẽ giúp các bạn mới tham gia vào thị trường chứng khoán hiểu được bản chất của chứng khoán là gì và các loại chứng khoán hiện nay. Nếu muốn tiền nhàn rỗi của mình kiếm ra được thu nhập thụ động thì đầu tư ngay đi nhé!